สารสูตร เล่ม ๑๙

รอยเท้าช้าง รอยเท้าช้างชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศกว่ารอยเท้าเหล่านั้น เพราะรอยเท้าช้างมีขนาดใหญ่ แม้ฉันใด บทแห่งธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งที่เป็นไปเพื่อความตรัสรู้บรรดามี บทแห่งธรรมคือปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งบทแห่งธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน

{๑๐๓๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บทแห่งธรรมเหล่าไหนย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ คือ บทแห่งธรรมคือสัทธินทรีย์... บทแห่งธรรมคือวิริยินทรีย์... บทแห่งธรรมคือสตินทรีย์... บทแห่งธรรมคือสมาธินทรีย์... บทแห่งธรรมคือปัญญินทรีย์ ย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้

{๑๐๔๐} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย รอยเท้าของสัตว์ทั้งหลายผู้สัญจรไปมาบนแผ่นดินเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามี ทั้งหมดนั้นย่อมถึงความรวมลงในรอยเท้าช้าง รอยเท้าช้างชาวโลกกล่าวว่าเป็นเลิศกว่ารอยเท้าเหล่านั้น เพราะรอยเท้าช้างมีขนาดใหญ่ แม้ฉันใด บทแห่งธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งที่เป็นไปเพื่อความตรัสรู้บรรดามี บทแห่งธรรมคือปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งบทแห่งธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน”

๕. สารสูตร

ว่าด้วยปัญญินทรีย์เปรียบเหมือนแก่นไม้หอม

{๑๐๔๑} [๕๒๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม้มีกลิ่นที่แก่นชนิดใดชนิดหนึ่งบรรดามี จันทน์แดง ชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่าไม้มีกลิ่นที่แก่นเหล่านั้น แม้ฉันใด โพธิปักขิยธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามี ปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน

{๑๐๔๒} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็โพธิปักขิยธรรมเป็นไฉน คือ สัทธินทรีย์เป็นโพธิปักขิยธรรม สัทธินทรีย์นั้นย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ วิริยินทรีย์...

สตินทรีย์... สมาธินทรีย์... ปัญญินทรีย์เป็นโพธิปักขิยธรรม ปัญญินทรีย์นั้น ย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้

{๑๐๔๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไม้มีกลิ่นที่แก่นชนิดใดชนิดหนึ่งบรรดามี จันทน์แดง ชาวโลกกล่าวว่าเลิศกว่าไม้มีกลิ่นที่แก่นเหล่านั้น แม้ฉันใด โพธิปักขิยธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่งบรรดามี ปัญญินทรีย์เราก็กล่าวว่าเป็นยอดแห่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน”

๖. ปติฏฐิตสูตร

ว่าด้วยความไม่ประมาทเป็นธรรมอย่างเอก

{๑๐๔๔} [๕๒๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ย่อมเป็นอันภิกษุผู้ตั้งอยู่ในธรรมอย่างเอกเจริญแล้ว อบรมดีแล้ว ธรรมอย่างเอกเป็นไฉน คือ ความไม่ประมาท

{๑๐๔๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ความไม่ประมาทเป็นไฉน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมรักษาจิตไว้ในอาสวธรรมและธรรมที่มีอาสวะ เมื่อเธอรักษาจิตไว้ในอาสวธรรมและธรรมที่มีอาสวะอยู่ สัทธินทรีย์ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์ วิริยินทรีย์... สตินทรีย์... สมาธินทรีย์... ปัญญินทรีย์ก็ย่อมถึงความเจริญบริบูรณ์{๑๐๔๖} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์ ๕ ย่อมเป็นอันภิกษุผู้ตั้งอยู่ในธรรมอย่างเอกเจริญแล้ว อบรมดีแล้วแม้อย่างนี้แล”

๗. พรหมสูตร

ว่าด้วยท้าวสหัมบดีพรหม

{๑๐๔๗} [๕๒๗] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้