อากาสสูตร เล่ม ๑๙

จักทำนิพพานให้แจ้งได้ด้วยทิฏฐิที่ตั้งไว้ถูกด้วยมรรคภาวนาที่ตั้งไว้ถูก ข้อนี้เป็นฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะทิฏฐินั้นตั้งไว้ถูก

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ภิกษุจักทำลายอวิชชา จักทำวิชชาให้เกิด จักทำนิพพานให้แจ้งได้ด้วยทิฏฐิที่ตั้งไว้ถูกด้วยมรรคภาวนาที่ตั้งไว้ถูกอย่างไรเล่า คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมทำลายอวิชชา ย่อมทำวิชชาให้เกิด ย่อมทำนิพพานให้แจ้งได้ด้วยทิฏฐิที่ตั้งไว้ถูกด้วยมรรคภาวนาที่ตั้งไว้ถูกอย่างนี้แล”

๗. อากาสสูตร

ว่าด้วยข้ออุปมาด้วยลมพัดอยูในอากาศ

{๒๘๒} [๑๕๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มีลมหลายชนิดพัดอยู่ในอากาศ คือ ลมตะวันออกพัดบ้าง ลมตะวันตกพัดบ้าง ลมเหนือพัดบ้าง ลมใต้พัดบ้าง ลมมีฝุ่นพัดบ้าง ลมไม่มีฝุ่นพัดบ้าง ลมหนาวพัดบ้าง ลมร้อนพัดบ้าง ลมอ่อนพัดบ้าง ลมแรงพัดบ้าง แม้ฉันใด ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เมื่อทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ สติปัฏฐาน ๔ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง สัมมัปปธาน ๔ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง อิทธิบาท ๔ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง อินทรีย์ ๕ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง พละ ๕ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง โพชฌงค์ ๗ ย่อมถึงความเจริญเต็มที่บ้าง ฉันนั้นเหมือนกันดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๒๘๓} ก็เมื่อภิกษุเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เมื่อทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า สติปัฏฐาน ๔ จึงถึงความเจริญเต็มที่

บ้าง สัมมัปปธาน ๔... อิทธิบาท ๔... อินทรีย์ ๕... พละ ๕... โพชฌงค์ ๗ จึงถึงความเจริญเต็มที่บ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล สติปัฏฐาน ๔จึงถึงความเจริญเต็มที่บ้าง สัมมัปปธาน ๔... อิทธิบาท ๔... อินทรีย์ ๕... พละ ๕... โพชฌงค์ ๗ จึงถึงความเจริญเต็มที่บ้าง”

๘. ปฐมเมฆสูตร

ว่าด้วยเปรียบเทียบด้วยเมฆฝนนอกฤดูกาล

{๒๘๔} [๑๕๖] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในเดือนท้ายแห่งฤดูร้อน จะมีฝุ่นละอองฟุ้งขึ้นไป เมฆฝนนอกฤดูกาลที่ตกหนัก ย่อมทำฝุ่นละอองนั้นให้อันตรธานหมดไปได<*> โดยพลัน แม้ฉันใด ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เมื่อทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ ย่อมทำอกุศลธรรมอันเลวทรามซึ่งเกิดขึ้นแล้ว ๆ ให้หมดไป ให้สงบไปได้โดยพลัน ฉันนั้นเหมือนกัน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๒๘๕} ก็ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เมื่อทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างไรเล่า จึงทำอกุศลธรรมอันเลวทรามซึ่งเกิดขึ้นแล้ว ๆ ให้หมดไป ให้สงบไปได้โดยพลัน คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเมื่อเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เมื่อทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่อย่างนี้แล จึงทำอกุศลธรรมอันเลวทรามซึ่งเกิดขึ้นแล้ว ๆ ให้หมดไป ให้สงบไปได้โดยพลัน”