นทีสูตร เล่ม ๑๙

๑๒. นทีสูตร

ว่าด้วยไม่มีผู้สามารถทำให้ผู้เจริญอริยมรรคกลับเป็นคนเลวได้

{๒๙๖} [๑๖๐] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย แม่นํ้าคงคาเป็นแม่นํ้าที่ไหลหลั่งบ่าไปทางทิศปราจีน ต่อมา หมู่มหาชนพากันถือเอาจอบและบุ้งกี๋มาด้วยประสงค์ว่า‘พวกเราจักทดแม่นํ้าคงคานี้ให้ไหลหลั่งบ่ากลับไป’ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน หมู่มหาชนนั้นจะพึงทดแม่นํ้าคงคาให้ไหลหลั่งบ่ากลับไปได้ไหมเล่า”

ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ไม่ได้ พระพุทธเจ้าข้า”

“ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร”

“เพราะแม่นํ้าคงคาไหลไปสู่ทิศปราจีน หลั่งไปสู่ทิศปราจีน บ่าไปสู่ทิศปราจีน การที่จะทดแม่น้ำคงคาให้ไหลหลั่งบ่ากลับไป มิใช่ทำได้ง่าย หมู่มหาชนมีแต่จะมีส่วนแห่งความสำบากยากแค้นทีเดียว”

“ฉันนั้นเหมือนกัน ภิกษุทั้งหลาย พระราชาก็ดี ราชมหาอำมาตย์ก็ดี มิตรสหายหรือญาติสาโลหิตก็ดี จะพึงนำโภคสมบัติมาเชื้อเชิญภิกษุผู้เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ผู้ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่ว่า ‘มาเถิด บุรุษผู้เจริญผ้ากาสาวพัสตร์เหล่านี้บีบคั้นท่านอยู่มิใช่หรือ ท่านจะเป็นคนโล้นเที่ยวถือกระเบื้องอยู่ทำไม ท่านจงสึกออกมาบริโภคโภคสมบัติและทำบุญเถิด’ ดังนี้ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่ภิกษุผู้เจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ผู้ทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากอยู่นั้นจักลาสิกขาสึกออกมาเป็นคฤหัสถ์นั้น มิใช่ฐานะที่จะมีได้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่าการที่จิตที่น้อมไปในวิเวก โน้มไปในวิเวก โอนไปในวิเวกมาตลอดกาลนานนั้น จักสึกออกมาเป็นคฤหัสถ์อีกนั้น มิใช่ฐานะที่จะมีได้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย {๒๙๗} ภิกษุย่อมเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ย่อมทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้อย่างไรเล่า คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปเพื่อการสสัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุย่อมเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ ย่อมทำอริยมรรคมีองค์ ๘ ให้มากได้อย่างนี้แล”

จบ พลกรณียวรรคที่ ๑๑

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. พลสูตร ๒. พีชสูตร

๓. นาคสูตร ๔. รุกขสูตร

๕. กุมภสูตร ๖. สูกสูตร

๗. อากาสสูตร ๘. ปฐมเมฆสูตร

๙. ทุติยเมฆสูตร ๑๐. นาวาสูตร

๑๑. อาคันตุกสูตร ๑๒. นทีสูตร

๑๒. เอสนาวรรค

๑. เอสนาสูตร

ว่าด้วยการแสวงหา ๓

{๒๙๘} [๑๖๑] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

(๑) กาเมสนา การแสวงหากาม

(๒) ภเวสนา การแสวงหาภพ

(๓) พรหมจริเยสนา การแสวงหาพรหมจรรย์

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ อย่างนี้แล

{๒๙๙} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ เพื่อความรู้ยิ่งซึ่งการแสวงหา ๓ อย่างนี้แล อริยมรรคมีองค์ ๘ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญสัมมาทิฏฐิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธะ น้อมไปเพื่อการสลัดทิ้ง ... ย่อมเจริญสัมมาสมาธิอันอาศัยวิเวก อาศัยวิราคะ อาศัยนิโรธ น้อมไปการสลัดทิ้ง ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุพึงเจริญอริยมรรคมีองค์ ๘ นี้ เพื่อความรู้ยิ่งซึ่งการแสวงหา ๓ อย่างนี้แล”

เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี ...

{๓๐๐} “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ (๑) การแสวงหากาม (๒) การแสวงหาภพ (๓) การแสวงหาพรหมจรรย์ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การแสวงหามี ๓ อย่างนี้แล