วิรัทธสูตร เล่ม ๑๙

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถึงฝั่งจากที่มิใช่ฝั่ง ”

๒. วิรัทธสูตร

ว่าด้วยผู้ปรารภอิทธิบาทชื่อว่าปรารภอริยมรรค

{๑๑๐๙} [๘๑๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งพลาดแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นพลาดแล้วด้วย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันชนเหล่าใดเหล่าหนึ่งปรารภแล้ว อริยมรรคอันเป็นเหตุให้ถึงความสิ้นทุกข์โดยชอบ ชื่อว่าอันชนเหล่านั้นปรารภแล้วด้วย”

๓. อริยสูตร

ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความสิ้นทุกข์

{๑๑๑๐} [๘๑๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ (นำออกจากทุกข์) ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้(๑) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร

(๒) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิริยสมาธิและปธานสังขาร

(๓) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยจิตตสมาธิและปธานสังขาร

(๔) เจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยวิมังสาสมาธิและปธานสังขาร

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แลอันบุคคลเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วจัดเป็นอริยะ เป็นนิยยานิกะ ย่อมนำไปเพื่อความสิ้นทุกข์โดยชอบแก่ผู้เจริญอิทธิบาทนั้น

๔. นิพพุตสูตร

ว่าด้วยเจริญอิทธิบาท ๔ เพื่อความเบื่อหน่าย

{๑๑๑๑} [๘๑๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้อันบุคคลเจริญแล้วทำให้มากแล้วย่อมเป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายโดยส่วนเดียว เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับ เพื่อความสงบ เพื่อความตรัสรู้ เพื่อนิพพาน อิทธิบาท ๔ คืออะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ย่อมเจริญอิทธิบาทอันประกอบด้วยฉันทสมาธิและปธานสังขาร ...วิริยสมาธิ ...จิตตสมาธิ ...วิมังสาสมาธิและปธานสังขาร ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อิทธิบาท ๔ เหล่านี้แล