สังโยชนสูตร เล่ม ๑๙

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมของพวกข้าพระองค์มีพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นหลัก ... ภิกษุทั้งหลายได้สดับแล้วจักทรงจำไว้”

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอย่างหนึ่งอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๔ ข้อให้บริบูรณ์ ธรรม ๔ ข้ออันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๗ ข้อให้บริบูรณ์ ธรรม ๗ ข้ออันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๒ ข้อให้บริบูรณ์ มีอยู่{๑๔๐๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ธรรมอย่างหนึ่ง อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๔ ข้อให้บริบูรณ์ ธรรม ๔ ข้ออันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๗ ข้อให้บริบูรณ์ ธรรม ๗ ข้ออันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังธรรม ๒ ข้อให้บริบูรณ์ คืออะไรดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรมอย่างหนึ่งนั้น คือ อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังสติปัฏฐาน ๔ ให้บริบูรณ์ สติปัฏฐาน ๔ อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังโพชฌงค์ ๗ ให้บริบูรณ์ โพชฌงค์ ๗ อันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมยังวิชชาและวิมุตติให้บริบูรณ์ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไร ย่อมยังสติปัฏฐาน ๔ ให้บริบูรณ์ ...

(เนื้อความต่อไปพึงขยายให้พิสดารเหมือนในปฐมอานันทสูตรข้างต้นแล)

๗. สัญโญชนปหานสูตร

ว่าด้วยเจริญอานาปานสติสมาธิเพื่อละสังโยชน์

{๑๔๐๖} [๙๙๓] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อละสังโยชน์

{๑๔๐๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างไร ย่อมเป็นไปเพื่อละสังโยชน์ คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้อยู่ในป่าก็ดี ... ย่อมสำเหนียกว่าเราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจเข้า ย่อมสำเหนียกว่าเราจักพิจารณาเห็นปฏินิสสัคคะหายใจออก ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อละสังโยชน์”

๘. อนุสยสมุคฆาตสูตร

ว่าด้วยเจริญอานาปานสติสมาธิเพื่อถอนอนุสัย

{๑๔๐๘} [๙๙๔] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อถอนอนุสัย ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อถอนอนุสัย”

๙. อัทธานปริญญาสูตร

ว่าด้วยเจริญอานาปานสติสมาธิเพื่อรู้อัทธานะ

{๑๔๐๙} [๙๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้ว ย่อมเป็นไปเพื่อกำหนดรู้อัทธานะ... ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อานาปานสติสมาธิอันภิกษุเจริญแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้ ย่อมเป็นไปเพื่อกำหนดรู้อัทธานะ”