โสตาปันนสูตร เล่ม ๑๙

๕. สุทธกสูตร

ว่าด้วยอินทรีย์ ๖

{๙๐๑} [๔๙๕] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการ คืออะไรบ้าง คือ

(๑) จักขุนทรีย์ อินทรีย์คือจักษุ

(๒) โสตินทรีย์ อินทรีย์คือโสตะ

(๓) ฆานินทรีย์ อินทรีย์คือฆานะ

(๔) ชิวหินทรีย์ อินทรีย์คือชิวหา

(๕) กายินทรีย์ อินทรีย์คือกาย

(๖) มนินทรีย์ อินทรีย์คือมโน

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๖ ประการนี้แล”

๖. โสตาปันนสูตร

ว่าด้วยการรู้อินทรีย์ ๖ ของพระโสดาบัน

{๙๐๒} [๔๙๖] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการคืออะไรบ้าง คือ (๑) จักขุนทรีย์ ... (๖) มนินทรีย์{๙๐๓} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลอริยสาวกรู้ประจักษ์ซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๖ ประการนี้ตามความเป็นจริง เมื่อนั้นเราเรียกอริยสาวกนี้ว่า ‘เป็นโสดาบัน ผู้มีความไม่ตกต่ำเป็นธรรมดา เป็นผู้เที่ยงแท้ที่จะตรัสรู้ในภายหน้า”

๗. อรหันตสูตร

ว่าด้วยการรู้อินทรีย์ ๖ ของพระอรหันต์

{๙๐๔} [๔๙๗] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการคือ อะไรบ้าง คือ (๑) จักขุนทรีย์ ... (๖) มนินทรีย์

{๙๐๕} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแล ภิกษุรู้ประจักษ์ธซึ่งความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๖ ประการนี้ตามความเป็นจริง เป็นผู้หลุดพ้นเพราะไม่ถือมั่น เมื่อนั้นภิกษุนี้เราเรียกว่า ‘เป็นพระอรหันตขีณาสพอยู่จบพรหมจรรย์ มีกิจที่ควรทำได้ทำเสร็จแล้ว ปลงภาระได้แล้ว บรรลุประโยชน์ตนแล้วโดยลำดับ มีกิเลสเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในภพหมดสิ้นแล้ว หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ”

๘. ทุติยอรหันตสูตร

ว่าด้วยการรู้อินทรีย์ ๖ ของพระพุทธเจ้า

{๙๐๖} [๔๙๘] “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อินทรีย์มี ๖ ประการนี้ ๖ ประการคือ อะไรบ้าง คือ (๑) จักขุนทรีย์ ... (๖) มนินทรีย์

{๙๐๗} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ตราบเท่าที่เรายังไม่รู้ทั่วถึงความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๖ ประการนี้ตามความเป็นจริงเพียงใด เราก็ยังไม่ปฏิญาณตนว่าได้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ในโลก ตลอดทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทพ และมนุษย์เพียงนั้น{๙๐๘} ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เมื่อใดแลเรารู้ทั่วถึงความเกิด ความดับ คุณ โทษ และการสลัดออกแห่งอินทรีย์ ๖ ประการนี้ตามความเป็นจริง เมื่อนั้นเราจึง