๒. ปณีตตรสูตร เล่ม ๑๗

๘. นาคสังยุต

๑. สุทธิกสูตร

ว่าด้วยกำเนิดนาค ๔ ประเภท

{๕๑๙} [๓๔๒] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำเนิด

ของนาคมี ๔ ประเภทนี้ ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

(๑) นาคที่เป็นอัณฑชะ เกิดในไข่

(๒) นาคที่เป็นชลาพุชะ เกิดในครรภ์

(๓) นาคที่เป็นสังเสทชะ เกิดในเถ้าไคล

(๔) นาคที่เป็นโอปปาติกะ เกิดผุดขี้น

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาคมี ๔ ประเภทนี้แล

๒. ปณีตตรสูตร

ว่าด้วยความประณีตของกำเนิดนาค

{๕๒๐} [๓๔๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาคมี ๔ ประเภทนี้ ๔ ประเภทคือ

อะไรบ้าง คือ นาคที่เป็นอัณฑชะ ๑ นาคที่เป็นชลาทุชะ ๑ นาคที่เป็น

ลังเสทชะ ๑ นาคที่เป็นโอปปาติกะ ๑

ในนาค ๔ ประเภทนั้น นาคที่เป็นชลาพุชะ สังเสทชะ และโอปปาติกะประณีตกว่านาคที่เป็นอัณฑชะ นาคที่เป็นสังเสทชะและโอปปาติกะประณีตกว่านาคที่เป็นอัณฑชะและชลาพุชะ นาคที่เป็นโอปปาติกะประณีตกว่านาคที่เป็นอัณฑชะ ชลาพุชะ และสังเสทชะ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กำเนิดของนาคมี ๔ ประเภทนี้แล”

๓. อุโปสถสูตร

ว่าด้วยเหตุปัจจัยให้นาคที่เป็นอัณฑชะรักษาอุโบสถ

{๕๒๑} [๓๔๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตะวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า นั่ง ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้นาคบางพวกที่เป็น

อัณฑชะในโลกนี้รักษาอุโบสถและสละกายได้”

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ นาคบางพวกที่เป็นอัณฑชะ

ในโลกนี้มีความคิดอย่างนี้ว่า ‘เมื่อก่อน พวกเราได้เป็นผู้ทำกรรมทั้งสอง ด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ พวกเรานั้นเป็นผู้ที่ทำกรรมทั้งสองด้วยกาย ด้วยวาจาด้วยใจ หลังจากตายไปจึงเข้าถึงความเป็นสหายของพวกนาคที่เป็นอัณฑชะถ้าวันนี้ พวกเรามาประพฤติสุจริตด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจกัน เมื่อเป็นอย่างนี้ หลังจากตายไป พวกเราก็จะเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ได้ เชิญพวกเรามาประพฤติสุจริตด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจในบัดนี้กันเถิด’ ดูก่อนภิกษุข้อนี้แลเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้นาคบางพวกที่เป็นอัณฑชะในโลกนี้รักษาอุโบสถและสละกายได้”

๔. ทุติยอุโปสถสูตร

ว่าด้วยเหตุปัจจัยให้นาคที่เป็นชลาพุชะรักษาอุโบสถ

{๕๒๒} [๓๔๕] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ... แล้วได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อะไรหนอ เป็น