วรรคที่ ๕ กพฬวรรค เล่ม ๒

๕. กพฬวรรค

หมวดว่าด้วยคำข้าว

สิกขาบทที่ ๑

{๘๔๑} [๖๑๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์เมื่อคำข้าวยังไม่ถึงปาก อ้าปากคอย ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า “เมื่อคำข้าวยังไม่ถึงปาก เราจักไม่อ้าปากคอย’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหาร เมื่อคำข้าวยังไม่ถึงปาก ไม่พึงอ้าปากไว้คอย ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ เมื่อคำข้าวยังไม่ถึงปาก อ้าปากไว้คอย ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

{๘๔๒} [๖๑๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารสอดนิ้วมือทั้งหมดเข้าไปในปาก ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันสอดนิ้วมือทั้งหมดเข้าไปในปาก’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงสอดนิ้วมือทั้งหมดเข้าไปในปาก ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ฉันอาหารสอดนิ้วมือทั้งหมดเข้าไปในปาก ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๒

สิกขาบทที่ ๓

{๘๔๓} [๖๑๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์พูดคุยทั้งที่ปากยังมีคำข้าว ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘ปากยังมีคำข้าว เราจักไม่พูดคุย’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหาร ไม่พึงพูดคุยทั้งที่ปากยังมีคำข้าว ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ พูดคุยทั้งที่ปากยังมีคำข้าว ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๓

สิกขาบทที่ ๔

{๘๔๔} [๖๒๐] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารโยนคำข้าว ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันโยนคำข้าว’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงฉันโยนคำข้าว ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อฉันโยนคำข้าว ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุฉันของเคี้ยว ๑ ภิกษุฉันผลไม้น้อยใหญ่ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๔

สิกขาบทที่ ๕

{๘๔๕} [๖๒๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารกัดคำข้าว ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันกัดคำข้าว’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงฉันกัดคำข้าว ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อฉันอาหารกัดคำข้าว ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุฉันของเคี้ยว ๑ ภิกษุฉันผลไม้น้อยใหญ่ ๑ ภิกษุฉันแกงอ่อม ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๕

สิกขาบทที่ ๖

{๘๔๖} [๖๒๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารทำกระพุ้งแก้มตุ่ย ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันทำกระพุ้งแก้มตุ่ย’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหาร ไม่พึงฉันทำกระพุ้งแก้มตุ่ย ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ฉันอาหารทำกระพุ้งแก้มตุ่ยข้างเดียวก็ดี ทั้งสองข้างก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุฉันผลไม้น้อยใหญ่ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

{๘๔๗} [๖๒๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารสลัดมือ ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันสลัดมือ’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหาร ไม่พึงฉันสลัดมือ ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ฉันอาหารสลัดมือ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุสลัดมือทิ้งเศษอาหาร ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๗

สิกขาบทที่ ๘

{๘๔๘} [๖๒๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารทำเมล็ดข้าวตก ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันทำเมล็ดข้าวตก’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงฉันทำเมล็ดข้าวตก ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ฉันอาหารทำเมล็ดข้าวตก ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุทิ้งผงข้าวมีเมล็ดข้าวติดไปด้วย ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

{๘๔๙} [๖๒๕] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารแลบลิ้น ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันแลบลิ้น’

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงฉันแลบลิ้น ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อฉันอาหารแลบลิ้น ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

{๘๕๐} [๖๒๖] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ฉันอาหารทำเสียงดังจั๊บ ๆ ...

พระพุทธบัญญัติ

ภิกษุพึงทำความศึกษาว่า ‘เราจักไม่ฉันทำเสียงดังจั๊บ ๆ

สิกขาบทวิภังค์

ภิกษุผู้ฉันอาหารไม่พึงฉันทำเสียงดังจั๊บ ๆ ภิกษุใดอาศัยความไม่เอื้อเฟื้อ ฉันอาหารทำเสียงดังจั๊บ ๆ ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

ภิกษุไม่จงใจ ๑ ภิกษุไม่มีสติ ๑ ภิกษุไม่รู้ตัว ๑ ภิกษุอาพาธ ๑ ภิกษุมีอันตราย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ กพฬวรรคที่ ๕

๖. สุรุสุรุวรรค

หมวดว่าด้วยการฉันดังซูด ๆ

สิกขาบทที่ ๑

{๘๕๑} [๖๒๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ โฆสิตาราม ใกล้พระนครโกสัมพี ครั้งนั้น พราหมณ์คนหนึ่งปรุงน้ำนมถวายพระสงฆ์