วินีตวัตถุ เล่ม ๑

คาถารวมเรื่องวินีตวัตถุ

{๔๙๐} เรื่องหญิงหลับ เรื่องหญิงตาย เรื่องหญิงย้ายบ้าน เรื่องผู้มิใช่หญิง เรื่องหญิงบัณเฑาะก์ เรื่องชักโยงสามีภรรยา ผู้ทะเลาะให้คืนดี และเรื่องการชักสื่อในบัณเฑาะก์

วินีตวัตถุ

เรื่องหญิงหลับ

{๔๙๑} [๓๔๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า “พระคุณเจ้าขอรับ ขอพระคุณเจ้าช่วยไปบอกหญิงชื่อนี้” ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าหญิงชื่อนี้อยู่ที่ไหน เขาตอบว่าหลับอยู่ เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๑)

เรื่องหญิงตาย

ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า “พระคุณเจ้าขอรับ ขอพระคุณเจ้าช่วยไปบอกหญิงชื่อนี้” ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าหญิงชื่อนี้อยู่ที่ไหน เขาตอบว่าตายเสียแล้ว เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๒)

เรื่องหญิงย้ายบ้าน

ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า “พระคุณเจ้าขอรับ ขอพระคุณเจ้าช่วยไปบอกหญิงชื่อนี้” ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าหญิงชื่อนี้อยู่ที่ไหน เขาตอบว่าย้ายบ้านไปแล้ว เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ”(๓)

เรื่องผู้มิใช่หญิง

ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า “พระคุณเจ้าขอรับ ขอพระคุณเจ้าช่วยไปบอกหญิงชื่อนี้” ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าหญิงชื่อนี้อยู่ที่ไหน เขาตอบว่าผู้นั้นไม่ใช่หญิง เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๔)

เรื่องหญิงบัณเฑาะก์

ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งสั่งภิกษุรูปหนึ่งไว้ว่า “พระคุณเจ้าขอรับ ขอพระคุณเจ้าช่วยไปบอกหญิงชื่อนี้” ภิกษุนั้นไปถามคนทั้งหลายว่าหญิงชื่อนี้อยู่ที่ไหน เขาตอบว่าผู้นั้นเป็นหญิงบัณเฑาะก์ เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติทุกกฏ” (๕)

เรื่องชักโยงสามีภรรยาผู้ทะเลาะให้คืนดี

{๔๙๒} ก็โดยสมัยนั้นแล หญิงคนหนึ่งทะเลาะกับสามีจึงได้ไปยังเรือนมารดา ภิกษุกุลุปกะได้ชักโยงให้คืนดีกันแล้ว เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า “ดูก่อนภิกษุ เขาหย่ากันแล้วหรือ”

“เขายังไม่ได้หย่ากัน พระพุทธเจ้าข้า”

“ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติ เพราะเขายังไม่ได้หย่ากัน” (๖)

เรื่องการชักสื่อในบัณเฑาะก์

{๔๙๓} ก็โดยสมัยนั้นแล ชายคนหนึ่งชักสื่อในบัณเฑาะก์แล้ว เธอได้มีความกังวลใจว่า “เราต้องอาบัติสังฆาทิเสสแล้วกระมังหนอ” จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนภิกษุ เธอไม่ต้องอาบัติสังฆาทิเสส แต่ต้องอาบัติถุลลัจจัย” (๗)

จบ สัญจริตตสิกขาบทที่ ๕

๖. กุฏิการสิกขาบท

ว่าด้วยการสร้างกุฎี

เรื่องภิกษุชาวเมืองอาฬวี

{๔๙๔} [๓๔๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้น พวกภิกษุชาวเมืองอาฬวีให้สร้างกุฎีซึ่งมีเครื่องอุปกรณ์ที่ตนขอเขามา ไม่มีเจ้าภาพสร้างให้ สร้างเป็นของส่วนตัว ไม่มีกำหนดขนาดกุฎีเหล่านั้นไม่แล้วเสร็จ พวกเธอจึงต้องวิงวอนออกปากขอเขาอยู่ร่ำไปว่า “ท่านทั้งหลายจงให้คนงาน ให้แรงงาน ให้โค ให้เกวียน ให้มีด ให้ขวาน ให้ผึ่ง ให้จอบ ให้สิ่ว ให้เถาวัลย์ ให้ไม้ไผ่ ให้หญ้ามุงกระต่าย ให้หญ้าแฝก ให้หญ้าสามัญ ให้ดิน” ดังนี้เป็นต้นพวกชาวบ้านที่ถูกเบียดเบียนด้วยการวิงวอนออกปากขอพอพบเห็นภิกษุทั้งหลายเข้าก็หวาดเสียวบ้าง สะดุ้งบ้าง หลบหนีไปบ้าง เดินเลี่ยงไปบ้าง เมินหน้าหนีบ้าง ปิดประตูบ้านบ้าง แม้พบแม่โคเข้าก็รีบหนีด้วยสำคัญว่าเป็นภิกษุบ้าง

{๔๙๕} ครั้งนั้น ท่านพระมหากัสสปะจำพรรษาอยู่ในพระนครราชคฤห์ ออกเดินทางมุ่งไปเมืองอาฬวี เที่ยวจาริกไปโดยลำดับจนถึงเมืองอาฬวีแล้วทราบว่า ท่านพักอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ในเมืองอาฬวีนั้น ครั้นเวลาเช้า ท่านพระมหากัสสปะครองอันตรวาสกแล้ว ถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในเมืองอาฬวี ประชาชนเห็นท่านพระมหากัสสปะแล้วหวาดเสียวบ้าง สะดุ้งบ้าง หลบหนีไปบ้าง เดินเลี่ยงไปบ้าง เมินหน้าหนีบ้าง ปิดประตูบ้านบ้าง ครั้นท่านพระมหากัสสปะเที่ยวบิณฑบาตไปในเมืองอาฬวีหลังฉันอาหาร กลับจากบิณฑบาตแล้ว เรียกภิกษุทั้งหลายมาถามว่า “ท่านทั้งหลาย เมื่อก่อนเมืองอาฬวีนี้มีอาหารบริบูรณ์ หาบิณฑบาตได้ง่าย ภิกษุสงฆ์ครองชีพ