สิกขาบทที่ ๔ เรื่องพระฉัพพัคคีย์ เล่ม ๒

อนาปัตติวาร

{๔๓๓} [๑๖๓] ภิกษุสั่งสอนในสมัย ๑ ภิกษุให้อุทเทส ๑ ภิกษุให้ปริปุจฉา ๑ ภิกษุอันภิกษุณีกล่าวว่า ‘นิมนต์ท่านตักเตือนเถิดเจ้าข้า’ ตักเตือนอยู่ ๑ ภิกษุถามปัญหา ๑ ภิกษุถูกถามปัญหาแล้วแก้ ๑ ภิกษุสั่งสอนเพื่อผู้อื่นอยู่ มีภิกษุณีฟังอยู่ด้วย ๑ ภิกษุผู้สั่งสอนสิกขมานา ๑ ภิกษุผู้สั่งสอนสามเณรี ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ ภิกขุนูปัสสยสิกขาบทที่ ๓

๔. อามิสสิกขาบท

ว่าด้วยสั่งสอนภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๔๓๔} [๑๖๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น พระเถระทั้งหลายสั่งสอนพวกภิกษุณีอยู่ ย่อมได้จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร พวกภิกษุฉัพพัคคีย์พูดกันอย่างนี้ว่า “พระเถระทั้งหลายไม่ทำความนับถือธรรมสั่งสอนพวกภิกษุณี ท่านสั่งสอนพวกภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส”บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้พูดอย่างนี้ว่า ‘พระเถระทั้งหลายไม่ทำความ นับถือธรรมสั่งสอนพวกภิกษุณี ท่านสั่งสอนพวกภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส’ ดังนี้เล่า” ... แล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงสอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกเธอพูดอย่างนี้ว่า ‘พระเถระทั้งหลายไม่ทำความนับถือธรรมสั่งสอนพวกภิกษุณี ท่านสั่งสอนพวกภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส’ ดังนี้ จริงหรือ”

พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนโมฆบุรุษทั้งหลาย ไฉนพวกเธอจึงพูดอย่างนี้ว่า ‘พระเถระทั้งหลายไม่ทำความนับถือธรรมสั่งสอนพวกภิกษุณี ท่านสั่งสอนพวกภิกษุณีเพราะเห็นแก่อามิส’ ดังนี้เล่า การกระทำของพวกเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๖๕] อนึ่ง ภิกษุใดกล่าวอย่างนี้ว่า ‘พวกภิกษุสั่งสอนภิกษุณีทั้งหลายเพราะเห็นแก่อามิส’ เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๓๕} [๑๖๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ผู้ใด คือ ผู้เช่นใด ... คำว่า ภิกษุ ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุ เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรงประสงค์ว่า ‘ภิกษุ’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า เพราะเห็นแก่อามิส คือ เพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเห็นแก่สักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา

{๔๓๖} คำว่า กล่าวอย่างนี้ ความว่า ภิกษุมุ่งจะทำอุปสัมบันผู้สั่งสอนภิกษุณี ที่สงฆ์สมมติแล้วให้เสื่อมเสีย มุ่งจะทำให้อัปยศ มุ่งจะทำให้เก้อเขิน จึง กล่าวอย่างนี้ว่า ‘เธอสั่งสอนเพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเห็นแก่สักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา’ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๔๓๗} [๑๖๗] กรรมเป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมเป็นธรรม กล่าวอย่างนั้นต้องอาบัติปาจิตตีย์

กรรมเป็นธรรม ภิกษุสงสัย กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์

กรรมเป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมไม่เป็นธรรม กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุกกฏ

{๔๓๘} ภิกษุมุ่งจะทำอุปสัมบันผู้สั่งสอนภิกษุณีที่สงฆ์มิได้สมมติให้เสื่อมเสีย มุ่งจะทำให้อัปยศ มุ่งจะทำให้เก้อเขิน จึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เธอสั่งสอนเพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเห็นแก่สักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา’ ต้องอาบัติทุกกฏ{๔๓๙} ภิกษุมุ่งจะทำอุปสัมบันผู้สั่งสอนภิกษุณีที่สงฆ์สมมติแล้วก็ดี มิได้สมมติก็ดี ให้เสื่อมเสีย มุ่งจะทำให้อัปยศ มุ่งจะทำให้เก้อเขิน จึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘เธอสั่งสอนเพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเหตุแห่งสักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา’ ต้องอาบัติทุกกฏ

ติกทุกกฏ

{๔๔๐} กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมเป็นธรรม กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสงสัย กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

กรรมไม่เป็นธรรม ภิกษุสำคัญว่ากรรมไม่เป็นธรรม กล่าวอย่างนั้น ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๔๔๑} [๑๖๘] ภิกษุพูดถึงภิกษุผู้สั่งสอนเพราะเห็นแก่จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ คิลานปัจจัยเภสัชบริขาร เพราะเห็นแก่สักการะ ความเคารพ ความนับถือ การกราบไหว้ การบูชา ตามปกติ ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ อามิสสิกขาบทที่ ๔

๕. จีวรทานสิกขาบท

ว่าด้วยการให้จีวรแก่ภิกษุณี

เรื่องภิกษุรูปหนึ่ง

{๔๔๒} [๑๖๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งเที่ยวบิณฑบาตไปตามถนนแห่งหนึ่งในพระนครสาวัตถี แม้ภิกษุณีรูปหนึ่งก็เที่ยวบิณฑบาตไปตามถนนนั้น ครั้งนั้นแล ภิกษุนั้นได้ กล่าวกะภิกษุณีรูปนั้นว่า “ไปเถิดน้องหญิง ณ สถานที่โน้นมีผู้ถวาย