สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร [ว่าด้วย มูลค่าจีวรที่เจ้าทรัพย์ส่งมาถวาย] เล่ม ๒

๑๐. ราชสิกขาบท

ว่าด้วยค่าจีวรที่พระราชาเป็นต้นสั่งให้ถวาย

เรื่องพระอุปนันทศากยบุตร

{๗๐} [๕๓๗] โดยสมัยนั้นพระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้น มหาอำมาตย์ ผู้อุปัฏฐากของท่านพระอุปนันทศากยบุตร ส่งทรัพย์เป็นค่าจีวรไปกับทูตเพื่อถวายแก่ท่านพระอุปนันทศากยบุตร โดยสั่งว่า “เจ้าจงสั่งจ่ายจีวรด้วยทรัพย์เป็นค่าจีวรนี้แล้วนิมนต์ท่านพระอุปนันทศากยบุตรให้ ครองจีวร”ทูตนั้นเข้าไปหาท่านพระอุปนันทศากยบุตรถึงสำนัก ครั้นแล้วได้กล่าวกะท่านพระอุปนันทศากยบุตรดังนี้ว่า “ท่านเจ้าข้า ทรัพย์เป็นค่าจีวรนี้แล กระผมนำมาถวายเฉพาะพระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงรับทรัพย์เป็นค่าจีวรไว้เถิด”

เมื่อทูตกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระอุปนันทศากยบุตรได้ตอบทูตนั้นว่า “พวกอาตมารับทรัพย์เป็นค่าจีวรไม่ได้หรอกคุณ รับได้แต่จีวรอันเป็นกัปปิยะตามกาล เท่านั้น”

เมื่อท่านตอบอย่างนั้นแล้ว ทูตนั้นได้ถามท่านว่า “ก็พระคุณเจ้ามีใคร เป็นไวยาวัจกรไหม”

ขณะนั้น อุบาสกผู้หนึ่งได้ไปอารามด้วยกรณียะบางอย่าง จึงท่านพระอุปนันทศากยบุตรได้กล่าวกะทูตนั้นว่า “อุบาสกผู้นั้นแลเป็นไวยาวัจกรของ ภิกษุทั้งหลาย”

จึงทูตนั้นสั่งอุบาสกนั้นให้เข้าใจแล้วกลับเข้าไปหาท่านพระอุปนันทศากยบุตร แจ้งว่า “ท่านเจ้าข้า อุบาสกที่พระคุณเจ้าแสดงเป็นไวยาวัจกรนั้นกระผมสั่งให้เข้าใจแล้ว ขอพระคุณเจ้าจงเข้าไปหา เขาจักให้ท่านครองจีวรตามกาล”ขณะนั้น ท่านพระอุปนันทศากยบุตรไม่ได้พูดอะไรกะอุบาสกนั้น

แม้ครั้งที่ ๒ แล ท่านมหาอำมาตย์นั้นก็ได้ส่งทูตไปสำนักท่านพระอุปนันทศากยบุตรว่า “ขอพระคุณเจ้าจงใช้สอยจีวรนั้น ข้าพเจ้าต้องการจะให้พระคุณเจ้าใช้สอยจีวรนั้น” แม้ครั้งที่ ๒ ท่านพระอุปนันทศากยบุตรก็มิได้พูดอะไรกะอุบาสกนั้นแม้ครั้งที่ ๓ แล ท่านมหาอำมาตย์นั้นก็ได้ส่งทูตไปในสำนักท่านพระอุปนันทศากยบุตรว่า “ขอพระคุณเจ้าจงใช้สอยจีวรนั้น ข้าพเจ้าต้องการจะให้พระคุณเจ้าใช้จีวรนั้น”

ก็สมัยนั้น เป็นสมัยประชุมของชาวนิคม และชาวนิคมได้ตั้งกติกากันไว้ว่า “ผู้ใดมาภายหลังต้องถูกปรับ ๕๐ กหาปณะ”

คราวนั้น ท่านพระอุปนันทศากยบุตรเข้าไปหาอุบาสกนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะเขาว่า “ฉันต้องการจีวร”

อุบาสกนั้นขอผัดว่า “ท่านเจ้าข้า โปรดรอสักวันหนึ่งก่อน วันนี้เป็นสมัยประชุมของชาวนิคม และชาวนิคมได้ตั้งกติกากันไว้ว่า “ผู้ใดมาภายหลังต้องถูกปรับ ๕๐ กหาปณะ”

ท่านพระอุปนันทศากยบุตรได้กล่าวคาดคั้นว่า “ท่านจงให้จีวรแก่ฉันในวันนี้แหละ” แล้วยึดชายพกไว้

ครั้นอุบาสกนั้นถูกคาดคั้นจึงสั่งจ่ายจีวรถวายท่านพระอุปนันทศากยบุตรไป แล้วได้ไปภายหลัง คนทั้งหลายพากันถามอุบาสกนั้นว่า “เหตุไรท่านจึงได้มาภายหลัง ท่านต้องเสียเงิน ๕๐ กหาปณะ”

อุบาสกนั้นได้เล่าเรื่องนั้นให้คนเหล่านั้นฟัง คนทั้งหลายพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “พระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรเหล่านี้เป็นคนมักมาก ไม่สันโดษ การที่จะทำการช่วยเหลือพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรนี้บ้างก็ทำไม่ได้ง่าย ไฉนพระอุปนันทศากยบุตร เมื่ออุบาสกขอผัดว่า ‘ท่านเจ้าข้า กรุณารอสักวันหนึ่งก่อน จึงรอไม่ได้เล่า”ภิกษุทั้งหลายได้ยินคนเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนท่านพระอุปนันทศากยบุตร เมื่ออุบาสกขอผัดว่า ‘ท่านเจ้าข้า กรุณารอสักวันหนึ่งก่อน’ จึงรอไม่ได้เล่า” จึงพากันตำหนิท่านพระอุปนันทศากยบุตรโดยอเนกปริยายแล้วกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้ารับสั่งให้ประชุมภิกษุสงฆ์ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วทรงสอบถามท่านพระอุปนันทศากยบุตรว่า “ดูก่อนอุปนันทะ ทราบมาว่าเธอถูกอุบาสกขอผัดว่า ‘ท่านเจ้าข้า กรุณารอสักวันหนึ่งก่อน’ ดังนี้ ก็รอไม่ได้ จริงหรือ”

ท่านพระอุปนันทศากยบุตรทูลรับว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่ า “ดูก่อนโมฆบุรุษ การกระทำของเธอนั่นไม่เหมาะไม่สม ไม่ควร ไม่ใช่กิจของสมณะ ใช้ไม่ได้ ไม่ควรทำ ไฉนเธอเมื่ออุบาสกผัดว่า ‘ท่านเจ้าข้า กรุณารอสักวันหนึ่ง’ จึงรอไม่ได้เล่า การกระทำของเธอนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส หรือเพื่อความเลื่อมใสยิ่งขึ้นของปวงชนที่เลื่อมใสแล้ว โดยที่แท้ การ

กระทำของเธอนั่นเป็นไปเพื่อความไม่เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส และเพื่อความกลายเป็นอื่นไปของคนบางพวกที่เลื่อมใสแล้ว”

ครั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตำหนิท่านพระอุปนันทศากยบุตร โดยอเนกปริยายดังนี้แล้ว ตรัสโทษแห่งความเป็นคนเลี้ยงยาก ... แก่ภิกษุ ทั้งหลาย แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติสิกขาบทแก่ภิกษุทั้งหลาย อาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลพวกเธอพึงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดงอย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๕๓๘] อนึ่ง พระราชาก็ดี ราชอำมาตย์ก็ดี พราหมณ์ก็ดี คหบดีก็ดี ส่งทรัพย์เป็นค่าจีวรไปกับทูตเจาะจงภิกษุเท่านั้นว่า ‘เจ้าจงสั่งจ่ายจีวรด้วยทรัพย์เป็นค่าจีวรแล้วยังภิกษุชื่อนี้ให้ครองจีวร’ ถ้าทูตนั้นเข้าไปหาภิกษุนั้นแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ทรัพย์เป็นค่าจีวรนี้นำมาเจาะจงพระคุณเจ้า ขอพระคุณเจ้าจงรับทรัพย์เป็นค่าจีวรไว้’ ภิกษุนั้นพึงกล่าว ต่อทูตนั้นอย่างนี้ว่า ‘พวกเรารับทรัพย์เป็นค่าจีวรไม่ได้ พวกเรารับได้แต่จีวรอันเป็นกัปปิยะตามกาล’ ถ้าทูตนั้นกล่าวต่อภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ก็พระคุณเจ้ามีใครเป็นไวยาวัจกรไหม’ ภิกษุผู้ต้องการจีวรพึงแสดงคนงานวัดหรืออุบาสกให้เป็นไวยาวัจกรด้วยคำว่า ‘คนนั้นแลเป็นไวยาวัจกร ของภิกษุทั้งหลาย’ ถ้าทูตนั้นสั่งไวยาวัจกรให้เข้าใจแล้ว เข้าไปหาภิกษุ นั้นกล่าวอย่างนี้ว่า ‘คนที่พระคุณเจ้าแสดงเป็นไวยาวัจกรนั้นข้าพเจ้าสั่งให้เข้าใจแล้ว พระคุณเจ้าจงเข้าไปหา เขาจักให้พระคุณเจ้าครองจีวรตามกาล’ ภิกษุผู้ต้องการจีวรพึงเข้าไปหาไวยาวัจกรแล้วพึงทวงพึงเตือน ๒-๓ ครั้งว่า ‘อาตมาต้องการจีวร’ ภิกษุเมื่อทวงอยู่เตือนอยู่ ๒-๓ ครั้ง

ให้ไวยาวัจกรนั้นจัดจีวรสำเร็จได้ การให้จัดสำเร็จได้ดังนี้ นั่นเป็นการดี ถ้าให้จัดสำเร็จไม่ได้ พึงยืนนิ่งต่อหน้า ๔ ครั้ง ๕ ครั้ง ๖ ครั้งเป็นอย่างมาก เธอเมื่อยืนนิ่งต่อหน้า ๔ ครั้ง ๕ ครั้ง ๖ ครั้งเป็นอย่างมาก ให้ไวยาวัจกรนั้นจัดจีวรสำเร็จได้ การให้จัดสำเร็จได้ดังนี้ นั่นเป็นการดี ถ้าให้จัดสำเร็จไม่ได้ ถ้าเธอพยายามให้ยิ่งกว่านั้น จึงให้จัดสำเร็จได้ เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ ถ้าให้จัดสำเร็จไม่ได้ พึงไปเองก็ได้ ส่งทูตไปก็ได้ ในสำนักที่ส่งทรัพย์เป็นค่าจีวรมาเพื่อเธอ บอกว่า ‘ท่านส่งทรัพย์เป็นค่า จีวรไปเจาะจงภิกษุรูปใด ทรัพย์นั้นหาสำเร็จประโยชน์แก่ภิกษุรูปนั้นสักน้อยหนึ่งไม่ ท่านจงทวงเอาทรัพย์ของท่านคืน ทรัพย์ของท่านอย่าได้ฉิบหายเสียเลย’ นี้เป็นการปฏิบัติชอบในเรื่องนั้น

สิกขาบทวิภังค์

{๗๑} [๕๓๙] คำว่า อนึ่ง ... เจาะจงภิกษุเท่านั้น ความว่า เพื่อประโยชน์ของภิกษุ คือ ทำภิกษุให้เป็นอารมณ์แล้วใคร่จะให้ภิกษุครองที่ชื่อว่า พระราชา ได้แก่ ท่านผู้ครองราชย์องค์ใดองค์หนึ่ง

ที่ชื่อว่า ราชอำมาตย์ ได้แก่ ข้าราชการผู้ที่พระราชาทรงชุบเลี้ยง

ที่ชื่อว่า พราหมณ์ ได้แก่ พราหมณ์โดยกำเนิด

ที่ชื่อว่า คหบดี ได้แก่ ยกเว้นพระราชา ราชอำมาตย์ พราหมณ์ นอกนั้นชื่อว่าคหบดี

ที่ชื่อว่า ทรัพย์เป็นค่าจีวร ได้แก่ เงิน ทอง แก้วมณี แก้วมุกดา แก้วลาย (เพชรตาแมว) หรือแก้วผลึกคำว่า ด้วยทรัพย์เป็นค่าจีวรนี้ คือ ด้วยทรัพย์ที่เขาจัดหาไว้เฉพาะ

คำว่า สั่งจ่าย คือ แลกเปลี่ยน

คำว่า ให้ครอง คือ จงถวาย

ถ้าทูตนั้นเข้าไปหาภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า ‘พระคุณเจ้า ทรัพย์เป็นค่า จีวรนี้นำมาเฉพาะท่าน ขอท่านจงรับทรัพย์เป็นค่าจีวรไว้’ ภิกษุนั้นพึงกล่าวต่อทูตนั้นอย่างนี้ว่า ‘พวกเรารับทรัพย์เป็นค่าจีวรไม่ได้ พวกเรารับได้แต่จีวรอันเป็นของควรตามกาล’ ถ้าทูตนั้นกล่าวต่อภิกษุนั้นอย่างนี้ว่า ‘ก็พระคุณเจ้ามีใครเป็นไวยาวัจกรไหม’ ภิกษุผู้ต้องการจีวรพึงแสดงคนงานวัด หรืออุบาสกให้เป็นไวยาวัจกรด้วยกล่าวว่า ‘คนนั้นแลเป็นไวยาวัจกรของภิกษุทั้งหลาย’ ไม่ควรกล่าวว่า ‘จงให้แก่คนนั้น’ หรือว่า ‘คนนั้นจักเก็บไว้’ หรือว่า ‘คนนั้นจักแลก’ หรือว่า ‘คนนั้นจักสั่งจ่าย’

ถ้าทูตนั้นสั่งไวยาวัจกรนั้นให้เข้าใจแล้วเข้าไปหาภิกษุนั้น กล่าวอย่างนี้ว่า ‘คนที่พระคุณเจ้าแสดงเป็นไวยาวัจกรนั้นผมสั่งให้เข้าใจแล้ว พระคุณเจ้าจงเข้าไปหา เขาจักให้พระคุณเจ้าครองจีวรตามกาล’ ภิกษุผู้ต้องการจีวร พึงเข้าไปหาไวยาวัจกรแล้วพึงทวงพึงเตือน ๒-๓ ครั้งว่า ‘อาตมาต้องการจีวร’ อย่าพูดว่า ‘จงให้จีวรแก่อาตมา จงนำจีวรมาให้อาตมา จงแลกจีวรให้อาตมา จงจ่ายจีวรให้อาตมา’ พึงพูดได้แม้ครั้งที่ ๒ พึงพูดได้แม้ครั้งที่ ๓ ถ้าให้จัดจีวรสำเร็จได้ การให้จัดสำเร็จได้ดังนี้ นั่นเป็นการดี ถ้าให้จัดสำเร็จไม่ได้ พึงไปยืนนิ่งต่อหน้าในที่ใกล้ไวยาวัจกรนั้น ไม่พึงนั่งบนอาสนะ ไม่พึงรับอามิส

ไม่พึงกล่าวธรรม เมื่อเขาถามว่า ‘พระคุณเจ้ามาธุระอะไร’ พึงกล่าวว่า ‘รู้เอาเองเถิด คุณ’ ถ้านั่งบนอาสนะก็ดี รับอามิสก็ดี กล่าวธรรมก็ดี ชื่อว่าหักล้างการยืนเสีย พึงยืนได้แม้ครั้งที่ ๒ พึงยืนได้แม้ครั้ง ที่ ๓ ทวง ๔ ครั้งแล้ว พึงยืนได้ ๔ ครั้ง ทวง ๕ ครั้งแล้วพึงยืนได้ ๒ ครั้ง ทวง ๖ ครั้งแล้ว จะพึงยืนไม่ได้ ถ้าเธอพยายามให้ยิ่งกว่านั้น ยังจีวรนั้นให้สำเร็จ เป็นทุกกฏเพราะประโยคที่พยายาม เป็นนิสสัคคีย์เพราะได้จีวรมา คือ เป็นของจำต้องสละแก่สงฆ์ แก่คณะ หรือแก่บุคคลดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็แลภิกษุพึงสละจีวรนั้นอย่างนี้

วิธีสละ

สละแก่สงฆ์

ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาสงฆ์ ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า กราบเท้าภิกษุ ผู้แก่พรรษากว่า นั่งกระหย่งประนมมือกล่าวอย่างนี้ว่า‘ท่านเจ้าข้า จีวรผืนนี้ของกระผมให้สำเร็จด้วยทวงเกิน ๓ ครั้ง ด้วย ยืนเกิน ๖ ครั้ง เป็นนิสสัคคีย์ กระผมสละจีวรผืนนี้แก่สงฆ์’ครั้นสละแล้วพึงแสดงอาบัติ ภิกษุผู้ฉลาดสามารถรูปหนึ่งพึงรับอาบัติ พึงคืนจีวรที่เธอสละให้ด้วยญัตติกรรมวาจา ดังนี้

‘ท่านเจ้าข้า ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า จีวรผืนนี้ของภิกษุชื่อนี้เป็น นิสสัคคีย์ เธอสละแล้วแก่สงฆ์ ถ้าความพร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่แล้ว สงฆ์ พึงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้’

สละแก่คณะ

ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุหลายรูป ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า กราบเท้าภิกษุผู้แก่พรรษากว่า นั่งกระหย่งประนมมือกล่าวอย่างนี้ว่า‘ท่านเจ้าข้า จีวรผืนนี้ของกระผมให้สำเร็จด้วยทวงเกิน ๓ ครั้ง ด้วยยืนเกิน ๖ ครั้ง เป็นนิสสัคคีย์ กระผมสละจีวรผืนนี้แก่ท่านทั้งหลาย’ครั้นสละแล้วพึงแสดงอาบัติ ภิกษุผู้ฉลาดผู้สามารถรูปหนึ่งพึงรับอาบัติ พึงคืนจีวรที่เธอสละให้ด้วยญัตติกรรมวาจา ดังนี้

‘ท่านทั้งหลาย ขอจงฟังข้าพเจ้า จีวรผืนนี้ของภิกษุชื่อนี้เป็นนิสสัคคีย์ เธอสละแล้วแก่ท่านทั้งหลาย ถ้าความพร้อมพรั่งของท่านทั้งหลายถึงที่แล้ว ท่านทั้งหลายพึงให้จีวรผืนนี้แก่ภิกษุชื่อนี้’

สละแก่บุคคล

ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุรูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตตราสงค์เฉวียงบ่า นั่งกระหย่งประนมมือกล่าวอย่างนี้ว่า‘อาวุโส จีวรผืนนี้ของผมให้สำเร็จด้วยทวงเกิน ๓ ครั้ง ด้วยยืนเกิน ๖ ครั้ง เป็นนิสสัคคีย์ ผมสละจีวรผืนนี้แก่ท่าน’ครั้นสละแล้วพึงแสดงอาบัติ ภิกษุผู้รับสละนั้นพึงรับอาบัติ พึงคืนจีวรที่เธอสละให้ด้วยคำว่า ‘ผมให้จีวรผืนนี้แก่ท่าน’ถ้าให้จัดสำเร็จไม่ได้ พึงไปเองก็ได้ ส่งทูตไปก็ได้ในสำนักที่ส่งทรัพย์ เป็นค่าจีวรมาเพื่อเธอ บอกว่า ‘ท่านส่งทรัพย์เป็นค่าจีวรเจาะจงภิกษุรูปใด ทรัพย์นั้นหาสำเร็จประโยชน์แก่ภิกษุรูปนั้นสักน้อยหนึ่งไม่ ท่านจงทวงเอาทรัพย์ของท่านคืน ทรัพย์ของท่านอย่าได้ฉิบหายเสียเลย’คำว่า นี้เป็นการปฏิบัติชอบในเรื่องนั้น ความว่า นี้เป็นความถูกต้องยิ่งในเรื่องนั้น

บทภาชนีย์

ติกนิสสัคคิยปาจิตตีย์

{๗๒} [๕๔๐] ทวงเกิน ๓ ครั้ง ยืนเกิน ๖ ครั้ง ภิกษุสำคัญว่าเกิน ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จได้ เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ทวงเกิน ๓ ครั้ง ยืนเกิน ๖ ครั้ง ภิกษุสงสัย ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จ ได้เป็นนิสสัคคิยปาจิตตีย์ทวงเกิน ๓ ครั้ง ยืนเกิน ๖ ครั้ง ภิกษุสำคัญว่าไม่ถึง ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จได้ เป็นนิสสัคติยปาจิตตีย์

ทุกกฏ

ทวงไม่ถึง ๓ ครั้ง ยืนไม่ถึง ๖ ครั้ง ภิกษุสำคัญว่าเกิน ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จได้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ทวงไม่ถึง ๓ ครั้ง ยืนไม่ถึง ๖ ครั้ง ภิกษุสงสัย ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จได้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ไม่ต้องอาบัติ

ทวงไม่ถึง ๓ ครั้ง ยืนไม่ถึง ๖ ครั้ง ภิกษุสำคัญว่าไม่ถึง ให้จัดจีวรนั้นสำเร็จได้ ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๗๓} [๕๔๑] ภิกษุทวง ๓ ครั้ง ยืน ๖ ครั้ง ๑ ภิกษุทวงไม่ถึง ๓ ครั้ง ยืนไม่ถึง ๖ ครั้ง ๑ ภิกษุไม่ได้ทวงไวยาวัจกรถวายเอง ๑ เจ้าของทวงเอามาถวาย ๑ ภิกษุผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ ราชสิกขาบทที่ ๑๐

จบ จีวรวรรคที่ ๑

หัวข้อประจำหมวด

ปฐมกฐินสิกขาบท ว่าด้วยกฐินเดาะ สิกขาบทที่หนึ่ง ๑

อุทโทสิตสิกขาบท ว่าด้วยภิกษุเก็บจีวรไว้ในโรงเก็บของ ๑

ตติยกฐินสิกขาบท ว่าด้วยกฐินเดาะ สิกขาบทที่สาม ๑

ปุราณจีวรโธวาปนสิกขาบท ว่าด้วยการให้ซักจีวรเก่า ๑

จีวรปฏิคคหณสิกขาบท ว่าด้วยการรับจีวร ๑

อัญญาตกวิญญัตติสิกขาบท ว่าด้วยการออกปากขอผู้มิใช่ญาติ ๑

ตตุตตริสิกขาบท ว่าด้วยการออกปากขอจีวรเกิน ๑

อุปักขฏสิกขาบท ว่าด้วยตระเตรียมทรัพย์เป็นค่าจีวร ๑

ทุติยอุปักขฏสิกขาบท ว่าด้วยตระเตรียมทรัพย์เป็นค่าจีวร สิกขาบทที่สอง ๑

ราชสิกขาบท ว่าด้วยค่าจีวรที่พระราชาเป็นต้นสั่งให้ถวาย ๑

๒. โกสิยวรรค

หมวดว่าด้วยสันถัตใยไหม

๑. โกสิยสิกขาบท

ว่าด้วยการทำสันถัตผสมใยไหม

เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์

{๗๔} [๕๔๒] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ อัคคาฬวเจดีย์ ใกล้พระนครอาฬวี ครั้งนั้น พวกภิกษุฉัพพัคคีย์เข้าไปหาพวกช่างไหมแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า “ท่านทั้งหลาย พวกท่านต้มตัวไหมไว้เป็นอันมาก จงให้แก่พวกอาตมาบ้าง แม้พวกอาตมาก็ปรารถนาจะทำสันถัตเจือด้วยใยไหม” ช่างไหมเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพระสมณะเชื้อสายพระศากยบุตรจึงได้เข้ามาหาพวกเรา แล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ท่านทั้งหลาย พวกท่านต้มตัวไหมไว้เป็นอันมาก จงให้แก่พวกอาตมาบ้าง แม้พวกอาตมาก็ปรารถนาจะทำสันถัตเจือด้วยใยไหม’ มิใช่ลาภของพวกเราเลย พวกเราได้ไม่ดีแล้ว ที่พวกเราผู้ซึ่งทำสัตว์ตัวเล็ก ๆ มากมายให้วอดวาย เพราะเหตุแห่งอาชีพ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา”ภิกษุทั้งหลายได้ยินพวกช่างไหมเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุฉัพพัคคีย์จึงได้เข้าไปหาพวกช่างไหมแล้วกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ท่านทั้งหลาย พวกท่านต้มตัวไหมไว้เป็นอันมาก จงให้แก่พวกอาตมาบ้าง แม้พวกอาตมาก็ปรารถนาจะทำสันถัตเจือด้วยใยไหม’ ดังนี้เล่า” จึงพากัน