สิกขาบทที่ ๙ เรื่องภิกษุณีจัณฑกาลี เล่ม ๓

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ให้โพนทะนา ต้อง อาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๑๒} [๘๗๓] ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๘

สิกขาบทที่ ๙

เรื่องภิกษุณีแช่งตัวเองและคนอื่น

{๒๑๓} [๘๗๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายหาบริขารของตนไม่พบ จึงถามภิกษุณีจัณฑกาลีว่า “แม่เจ้า เจ้าข้า ท่านเห็นบริขารของพวกดิฉันบ้างไหม”

ภิกษุณีจัณฑกาลีเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ดิฉันเองคงเป็นโจร แน่นอน ดิฉันเองคงเป็นคนไร้ยางอายแน่นอน แม่เจ้าทั้งหลายเมื่อไม่เห็น บริขารของตน จึงมากล่าวกะดิฉันอย่างนี้ว่า ‘แม่เจ้าเจ้าข้าท่านเห็น บริขารของพวกดิฉันบ้างไหม” แล้วกล่าวสบถว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย ถ้า ดิฉันเอาบริขารของท่านทั้งหลายไปดิฉันจงเป็นผู้มิใช่สมณะ จงเคลื่อน จากพรหมจรรย์ จงตกนรก แต่แม่เจ้าที่กล่าวอย่างนี้กะดิฉันด้วยคำไม่จริง ก็จงอย่าได้เป็นสมณะ จงเคลื่อนจากพรหมจรรย์ จงตกนรก”บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าจัณฑกาลีจึงได้แช่งตนและคนอื่นด้วยนรกบ้าง ด้วยพรหมจรรย์ บ้างเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีจัณฑกาลีได้แช่งตนและคนอื่นด้วยนรกบ้าง ด้วยพรหมจรรย์บ้าง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจัณฑกาลีจึงได้แช่งตนและคนอื่นด้วยนรกบ้าง ด้วยพรหมจรรย์บ้าง เล่า การกระทำของภิกษุณีจัณฑกาลีนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวง ชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๗๕] อนึ่ง ภิกษุณีใดแช่งตนก็ดี แช่งคนอื่นก็ดี ด้วยนรกก็ดี ด้วยพรหมจรรย์ก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๑๔} [๘๗๖] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

คำว่า ตน คือ ตัวของตัวเอง

คำว่า คนอื่น ได้แก่ ภิกษุณีแช่งอุปสัมบันด้วยนรกบ้าง ด้วยพรหมจรรย์ บ้าง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๒๑๕} [๘๗๗] อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน แช่งด้วยนรกก็ดี ด้วยพรหมจรรย์ก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์อุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย แช่งด้วยนรกก็ดี ด้วยพรหมจรรย์ก็ดี ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

อุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน แช่งด้วยนรกก็ดี ด้วย พรหมจรรย์ก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ปัญจกทุกกฏ

ภิกษุณีแช่งด้วยกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานก็ดี ด้วยเปรตวิสัยก็ดี ด้วยว่าเป็น คนโชคร้ายก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏแช่งอนุปสัมบัน ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสงสัย ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนุปสัมบัน ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นอนุปสัมบัน ... ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๑๖} [๘๗๘] ภิกษุณีผู้มุ่งอรรถ ๑ภิกษุณีผู้มุ่งธรรม ๑ ภิกษุณีผู้มุ่ง สั่งสอน ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีร้องไห้ทุบตีตนเอง

{๒๑๗} [๘๗๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีจัณฑกาลีทะเลาะกับภิกษุณีทั้งหลายแล้วร้องไห้ทุบตีตนเองบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าจัณฑกาลีจึงได้ร้องไห้ทุบตีตนเองเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีจัณฑกาลีร้องไห้ทุบตีตนเอง จริงหรือ”ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน

ภิกษุณีจัณฑกาลีจึงได้ร้องไห้ทุบตีตนเองเล่า การกระทำของภิกษุณีจัณฑกาลี นั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๘๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดร้องไห้ทุบตีตนเอง เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๑๘} [๘๘๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...