สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องภิกษุณีฉัพพัคคีย์ เล่ม ๓

บทภาชนีย์

ติกปาจิตตีย์

{๑๘๐} [๘๓๑] ของเขียวสด ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นของเขียวสด เทก็ดี ให้เท ก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ของเขียวสด ภิกษุณีสงสัย เทก็ดี ให้เทก็ดี ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ของเขียวสด ภิกษุณีสำคัญว่ามิใช่ของเขียวสด เทก็ดี ให้เทก็ดี ต้อง อาบัติปาจิตตีย์

ทุกทุกกฎ

มิใช่ของเขียวสด ภิกษุณีสำคัญว่าเป็นของเขียวสด เทก็ดี ให้เทก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ

มิใช่ของเขียวสด ภิกษุณีสงสัย เทก็ดี ให้เทก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ

มิใช่ของเขียวสด ภิกษุณีสำคัญว่ามิใช่ของเขียวสด เทก็ดี ให้เทก็ดี ไม่ต้องอาบัติ

อนาปัตติวาร

{๑๘๑} [๘๓๒] ภิกษุณีมองดูก่อนแล้วจึงเท ๑ ภิกษุณีเทบนคันนา ๑ ภิกษุณี บอกอนุญาตต่อเจ้าของแล้วเท ๑ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีไปดูการฟ้อนรำขับร้อง

{๑๘๒} [๘๓๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์

ครั้งนั้นแล ในพระนครราชคฤห์มีมหรสพบนยอดเขา เหล่าภิกษุณีฉัพพัคคีย์ ได้ไปดูมหรสพบนยอดเขากัน พวกชาวบ้านจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนา ว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้พากันไปดูการฟ้อนรำบ้าง การขับร้องบ้าง การประโคมดนตรีบ้าง เหมือนพวกสตรีคฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า” ภิกษุณี ทั้งหลายได้ยินชาวบ้านพวกนั้นพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้พากันไปดูการฟ้อนรำบ้าง การขับร้องบ้าง การประโคมดนตรีบ้างเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ได้พากันไปดูการฟ้อนรำบ้าง การขับร้องบ้าง การประโคมดนตรีบ้าง จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉนพวก ภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้พากันไปดูการฟ้อนรำบ้างการขับร้องบ้างการ ประโคมดนตรีบ้างเล่า การกระทำของภิกษุณีฉัพพัคคีย์เหล่านั้นนั่นไม่เป็น ไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๓๔] อนึ่ง ภิกษุณีใดไปดูการฟ้อนรำก็ดี การขับร้องก็ดี การ ประโคมดนตรีก็ดี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๑๘๓} [๘๓๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า การฟ้อนรำ ได้แก่ การฟ้อนรำอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่ชื่อว่า การขับร้อง ได้แก่ ‘การขับร้องอย่างใดอย่างหนึ่ง ที่ชื่อว่า การประโคมดนตรีได้แก่การประโคมดนตรีอย่างใดอย่างหนึ่ง

บทภาชนีย์

[๘๓๖] ภิกษุณีเดินไปเพื่อจะดู ต้องอาบัติทุกกฏ ยืนอยู่ ณ ที่พอจะ แลเห็นหรือได้ยินได้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ พ้นสายตาไปแล้ว กลับแลดูหรือ ฟังอีก ต้องอาบัติปาจิตตีย์ภิกษุณีเดินไปเพื่อจะดูเครื่องมหรสพเฉพาะอย่าง ๆ ต้องอาบัติทุกกฏ ยืนอยู่ ณ ที่พอจะแลเห็นหรือได้ยินได้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ พ้นสายตาไป แล้ว กลับแลดูหรือฟังอีก ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๑๘๔} [๘๓๗] ภิกษุณียืนอยู่ในอารามแลเห็นหรือได้ยิน ๑ เขาฟ้อนรำ ขับ ร้อง หรือประโคมผ่านมายังสถานที่ที่ภิกษุณียืนอยู่ นั่งอยู่ หรือนอนอยู่ ๑ เดินสวนทางไปแลเห็นหรือได้ยิน ๑ เมื่อมีกิจจำเป็น เดินผ่านไปแลเห็น หรือได้ยินเข้า ๑ คราวมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ ลสุณวรรคที่ ๑

๒. อันธการวรรค

สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณียืนหรือเจรจากับบุรุษสองต่อสองในที่มืด

{๑๘๕} [๘๓๘] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ชายผู้เป็นญาติของภิกษุณีอันเตวาสินีแห่งพระภัททากาปิลานีเถรีได้ออกจาก หมู่บ้านไปยังพระนครสาวัตถีด้วยกรณียกิจบางอย่าง จึงภิกษุณีนั้นกับชายผู้ เป็นญาตินั้นยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง สองต่อสองในเวลาคํ่ามืด ที่ไม่มีแสงสว่างบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองใน เวลาค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่างเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณียืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสอง ในเวลาค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่าง จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีจึงได้ยืนด้วยกันบ้าง เจรจาด้วยกันบ้าง กับบุรุษสองต่อสองในเวลา ค่ำมืดที่ไม่มีแสงสว่างเล่า การกระทำของภิกษุณีนั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความ เลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส ...