สิกขาบทที่ ๖ เรื่องภิกษุณีถุลลนันทา เล่ม ๓

สิกขาบทที่ ๖

เรื่องภิกษุณีทำลาภของหมู่คณะให้เป็นอันตราย

{๒๓๙} [๙๐๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตลี ครั้งนั้นแล ตระกูลอุปัฏฐากของภิกษุณีถุลลนันทาได้กล่าวกะภิกษุณีถุลลนันทาว่า “แม่เจ้า พวกข้าพเจ้าจักถวายจีวรแก่ภิกษุณีสงฆ์”ภิกษุณีถุลลนันทาได้ทำการขัดขวางไว้ว่า “พวกท่านยังมีธุระมาก มี การงานที่ยังจะต้องทำมาก”

ต่อมา เรือนแห่งตระกูลนั้นถูกไฟไหม้ พวกเขาจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า“ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำไทยธรรมของพวกเราให้เป็น อันตรายเล่า พวกเราเลยพลาดจากประโยชน์ทั้งสองคือโภคะและบุญ”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินคนเหล่านั้นเพ่งโทษติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน แม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็นอันตรายเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็น อันตราย จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็นอันตรายเล่า การ กระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยัง ไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

{๒๔๐} [๙๐๘] อนึ่ง ภิกษุณีใดทำลาภคือจีวรของหมู่คณะให้เป็นอันตราย เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

[๙๐๙] คำว่า อนึ่ง... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้ที่ชื่อว่า หมู่คณะ ตรัสหมายถึงภิกษุณีสงฆ์

ที่ชื่อว่า จีวร ได้แก่ จีวร ๖ ชนิด ชนิดใดชนิดหนึ่ง ซึ่งเข้าองค์กำหนด ที่จะวิกัปได้เป็นอย่างตํ่าคำว่า ทำ... ให้เป็นอันตราย คือ ทำการขัดขวางว่า ‘จะถวายจีวรนี้ ไปทำไม, ดังนี้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ทำบริขารอย่างอื่นให้เป็นอันตราย ต้องอาบัติทุกกฏ

ทำจีวรหรือบริขารอย่างอื่นของภิกษุณีหลายรูปก็ดีของภิกษุณีรูป เดียวก็ดี ของอนุปสัมบันก็ดี ให้เป็นอันตราย ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๔๑} [๙๑๐] ภิกษุณีแสดงอานิสงส์แล้วห้าม ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๖

สิกขาบทที่ ๗

เรื่องภิกษุณีห้ามการแจกจีวรที่เป็นไปโดยชอบธรรม

{๒๔๒} [๙๑๑] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล อกาลจีวรได้เกิดขึ้นแก่ภิกษุณีสงฆ์ จึงภิกษุณีสงฆ์ประสงค์จะแจกจีวรนั้น จึงประชุมกันแต่เวลานั้นพวกภิกษุณีอันเตวาสินีของภิกษุณีถุลลนันทา หลีกไปกันแล้ว ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้กล่าวกะภิกษุณีทั้งหลายว่า “แม่เจ้า ภิกษุณีทั้งหลายหลีกไปกันแล้วยังแจกจีวรกันไม่ได้ก่อน”ดังนี้แล้วห้าม การแจกจีวรไว้ภิกษุณีทั้งหลายกล่าวกันว่ายังแจกจีวรกันไม่ได้ก่อน จึงพากันกลับไป เมื่อพวกภิกษุณีอันเตวาสินีกลับมาแล้วภิกษุณีถุลลนันทาจึงสั่งให้แจก จีวรนั้น

บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนแม่เจ้าถุลลนันทาจึงได้ห้ามการแจกจีวรอันเป็นไปโดยชอบธรรมเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า“ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลายทราบมาว่าภิกษุณีถุลลนันทาห้ามการแจกจีวรอันเป็นไปโดย ชอบธรรม จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีถุลลนันทาจึงได้ห้ามการแจกจีวรอันเป็นไปโดยชอบธรรมเล่าการ กระทำของภิกษุณีถุลลนันทานั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยัง ไม่เลื่อมใส ...