สิกขาบทที่ ๑ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า ตน คือ ตัวของตัวเอง

ร้องไห้ทุบตีตนเอง ต้องอาบัติปาจิตตีย์

ทุบตี แต่ไม่ร้องไห้ ต้องอาบัติทุกกฏ

ร้องไห้ แต่ไม่ทุบตี ต้องอาบัติทุกกฏ

อนาปัตติวาร

{๒๑๙} [๘๘๒] ภิกษุณีถูกความเสื่อมแห่งญาติ ถูกความวอดวายแห่งโภคะ หรือถูกความเบียดเบียนแห่งโรคกระทบกระทั่ง จึงร้องไห้ ไม่ทุบตีตนเอง ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ อันธการวรรคที่ ๒

๓. นัคควรรค สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณีเปลือยกายอาบน้ำ

{๒๒๐} [๘๘๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีหลายรูปเปลือยกายอาบนํ้าในแม่น้ำอจิรวดีท่าเดียวกันกับพวกหญิง แพศยา พวกหญิงแพศยาได้พูดยั่วเย้าภิกษุณีเหล่านั้นว่า “แม่เจ้าทั้งหลาย

พวกท่านยังเป็นสาว จะประพฤติพรหมจรรย์ไปทำไมกัน ธรรมดาบุคคล ต้องบริโภคกาม มิใช่หรือต่อเมื่อภายแก่พวกท่านจึงค่อยประพฤติ พรหมจรรย์เถิด อย่างนี้พวกท่านจักได้รับประโยชน์ทั้งสองประการ” พวก ภิกษุณีถูกพวกหญิงแพศยาพูดยั่วเย้าอยู่ ได้เก้อเขินแล้ว ครั้นกลับไปสำนัก แล้วได้เล่าเรื่องนั้นแก่ภิกษุณีทั้งหลายภิกษุณีทั้งหลายได้แจ้งเรื่องนั้นแก่ ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า

ทรงบัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็น เค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติสิกขาบทแก่ภิกษุณีทั้งหลาย อาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ คือ เพื่อความรับว่าดีแห่งสงฆ์ ๑ ... เพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย ๑

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๘๘๔] อนึ่ง ภิกษุณีใดเปลือยกายอาบนํ้า เป็นปาจิตตีย์ สิกขาบทวิภังค์

{๒๒๑} [๘๘๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี, ในข้อความตอนนี้

คำว่า เปลือยกายอาบนํ้า คือ ไม่นุ่งผ้าหรือไม่ห่มผ้า อาบนํ้า ต้อง อาบัติทุกกฏ เมื่ออาบนํ้าเสร็จ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๒๒๒} [๘๘๖] ภิกษุณีผู้มีจีวรถูกโจรชิงเอาไป หรือมีจีวรหาย ๑ ภิกษุณี เปลือยกายอาบนํ้าคราวมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

เรื่องภิกษุณีใช้ผ้าอาบนํ้าไม่ได้ขนาด

{๒๒๓} [๘๘๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตผ้าอาบน้ำแก่ภิกษุณีทั้งหลายแล้วพวก ภิกษุณีฉัพพัคคีย์ทราบว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงอนุญาตผ้าอาบนํ้าแล้ว จึง ใช้ผ้าอาบนํ้าที่ไม่ได้ขนาด ปล่อยเลื้อยลงข้างหน้าบ้าง ข้างหลังบ้างเที่ยวไปบรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ใช้ผ้าอาบน้ำที่ไม่ได้ขนาดเล่า”...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ใช้ผ้าอาบน้ำที่ไม่ได้ขนาด จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”