สิกขาบทที่ ๑๐ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

อนาปัตติวาร

{๒๙๑} [๙๗๒] ภิกษุณีไปด้วยสัตตาหกรณียะ ๑ภิกษุณีถูกใครรบกวน จึงไป ๑ ภิกษุณีไปเมื่อมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็น ต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๙

สิกขาบทที่ ๑๐

เรื่องภิกษุณีจำพรรษาแล้วไม่หลีกจาริกไป

{๒๙๒} [๙๗๓] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เวฬุวัน อันเป็นสถานที่พระราชทานเหยื่อแก่กระแต ใกล้พระนครราชคฤห์ ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายอยู่ในพระนครราชคฤห์นั้นนั่นแหละตลอดฤดูฝน ตลอดฤดูหนาว ตลอดฤดูร้อน ชาวบ้านพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ทิศทั้งหลายคับแคบมืดมนแก่ภิกษุณีทั้งหลาย ทิศทั้งหลายจึงไม่ปรากฏแก่ ภิกษุณีเหล่านี้”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ จึงเล่าเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลายได้กราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงทำธรรมีกถาในเพราะเหตุเป็นเค้า มูลนั้น ในเพราะเหตุแรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล เราจักบัญญัติสิกขาบทแก่ ภิกษุณีทั้งหลายอาศัยอำนาจประโยชน์ ๑๐ ประการ คือ เพื่อความรับว่าดี แห่งสงฆ์ ๑ ... เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระสัทธรรม ๑ เพื่อเอื้อเฟื้อพระวินัย ๑ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๙๗๔] อนึ่ง ภิกษุณีใดอยู่จำพรรษาแล้วไม่หลีกจาริกไป โดยที่สุด แม้สิ้นระยะทาง ๕-๖ โยชน์ เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๒๙๓} [๙๗๕] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า อยู่จำพรรษาแล้ว คือ อยู่จำพรรษาต้นครบ ๓ เดือนหรือ พรรษาหลังครบ ๓ เดือนแล้ว พอทอดธุระว่า ‘จักไม่หลีกจาริกไป โดยที่สุด สิ้นระยะทาง ๕-๖ โยชน์’ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

อนาปัตติวาร

{๒๙๔} [๙๗๖] ภิกษุณีไม่หลีกจาริกไปในเมื่อมีเหตุจำเป็น ๑ ภิกษุณีแสวงหา แล้ว แต่ไม่ได้ภิกษุณีเป็นเพื่อน ๑ ภิกษุณีอาพาธ ๑ ภิกษุณีมีอันตราย ๑ ภิกษุณีผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑๐

จบ ตุวัฏฏวรรคที่ ๔

๕. จิตตาคารวรรค

สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณีไปดูหอจิตรกรรม

{๒๙๕} [๙๗๗] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ในพระราชอุทยานของพระเจ้าปเสนทิโกศล มีจิตรกรรมความคิดซึ่งจิตรกร เขียนไว้ที่หอจิตรกรรม ชาวบ้านเป็นอันมากพากันไปดูหอจิตรกรรมกัน แม้ พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ก็ได้ไปดูหอจิตรกรรม ชาวบ้านจึงเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้ไปดูหอจิตรกรรมเหมือนพวกสตรี คฤหัสถ์ผู้บริโภคกามเล่า”ภิกษุณีทั้งหลายได้ยินชาวบ้านเหล่านั้นเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาอยู่ บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉน พวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ไปดูหอจิตรกรรมเล่า”

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าพวกภิกษุณีฉัพพัคคีย์ไปดูหอจิตรกรรม จริงหรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉนพวก ภิกษุณีฉัพพัคคีย์จึงได้ไปดูหอจิตรกรรมเล่าการกระทำของพวกภิกษุณี ฉัพพัคคีย์เหล่านั้นนั่นไม่เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชนที่ยังไม่เลื่อมใส...