สิกขาบทที่ ๑ เรื่องภิกษุณีหลายรูป เล่ม ๓

๘. กุมารีภูตวรรค

สิกขาบทที่ ๑

เรื่องภิกษุณีบวชให้กุมารีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี

{๔๐๑} [๑๑๑๙] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณพระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี กุมารีเหล่านั้น ยังไม่อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อสัมผัส แห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขากล่าวร้าย อันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้วอันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อันอาจผลาญชีวิตได้บรรดาภิกษุณีผู้มักน้อย ... ต่างพากันเพ่งโทษ ติเตียน โพนทะนาว่า “ไฉนภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้กุมารีผู้มีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปีเล่า” ...

ทรงประชุมสงฆ์สอบถามแล้วบัญญัติสิกขาบท

พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสอบถามภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ทราบมาว่าภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี จริง หรือ”

ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “จริง พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทรงตำหนิว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ไฉน ภิกษุณีทั้งหลายจึงได้บวชให้หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปีเล่า เพราะ หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปียังไม่อดทนต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติไม่ทนทานต่อสัมผัสแห่งเหลือบยุง ลม แดด และสัตว์ เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อทุกขเวทนาทาง

กายที่เกิดขึ้นแล้วอันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่พอใจ อัน อาจผลาญชีวิตได้ ส่วนหญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปีจึงจะเป็นผู้อดทน ต่อเย็น ร้อน หิว กระหาย เป็นผู้มีปกติทนทานต่อสัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และสัตว์เลื้อยคลาน ต่อถ้อยคำที่เขากล่าวร้ายอันมาแล้วไม่ดี ต่อ ทุกขเวทนาทางกายที่เกิดขึ้นแล้วอันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่เป็นที่ยินดี ไม่ เป็นที่พอใจอันอาจผลาญชีวิตได้การกระทำของภิกษุณีเหล่านั้นนั่นไม่ เป็นไปเพื่อความเลื่อมใสของปวงชน ที่ยังไม่เลื่อมใส ...

ดูก่อนภิกษุทั้งหลายก็แลภิกษุณีทั้งหลายจงยกสิกขาบทนี้ขึ้นแสดง อย่างนี้ว่า

พระพุทธบัญญัติ

[๑๑๒๐] อนึ่ง ภิกษุณีใดบวชให้หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุตํ่ากว่า ๒๐ปี เป็นปาจิตตีย์

สิกขาบทวิภังค์

{๔๐๒} [๑๑๒๑] คำว่า อนึ่ง ... ใด ความว่า ภิกษุณีใด คือ ผู้เช่นใด ...

คำว่า ภิกษุณี ความว่า ที่ชื่อว่าภิกษุณี เพราะว่าเป็นผู้ขอ ... นี้ทรง ประสงค์ว่า ‘ภิกษุณี’ ในข้อความตอนนี้

ที่ชื่อว่า มีอายุตํ่ากว่า ๒๐ ปี คือ มีอายุยังไม่ถึง ๒๐ ปี

ที่ชื่อว่า หญิงผู้เป็นกุมารี ตรัสหมายถึงสามเณรี

คำว่า บวชให้ คือ ให้อุปสมบท

ภิกษุณีตั้งใจว่าจักบวชให้ แล้วแสวงหาคณะก็ดี อาจารย์ก็ดี บาตร ก็ดี จีวรก็ดี สมมติสีมาก็ดี ต้องอาบัติทุกกฏ จบญัตติ ต้องอาบัติทุกกฏ จบกรรมวาจา ๒ ครั้ง ต้องอาบัติทุกกฏ ๒ ตัว จบกรรมวาจาครั้งสุดท้าย ภิกษุณีผู้อุปัชฌาย์ ต้องอาบัติปาจิตตีย์ คณะและอาจารย์ต้องอาบัติทุกกฏ

บทภาชนีย์

{๔๐๓} [๑๑๒๒] กุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี บวชให้ ต้องอาบัติปาจิตตีย์

กุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี ภิกษุณีสงสัย บวชให้ ต้องอาบัติทุกกฏ

กุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ บวชให้ ไม่ ต้องอาบัติ

กุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี บวชให้ ต้องอาบัติทุกกฏ

กุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปี ภิกษุณีสงสัย บวชให้ ต้องอาบัติทุกกฏ กุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ บวชให้ ไม่ต้อง อาบัติ

อนาปัตติวาร

{๔๐๔} [๑๑๒๓] กุมารีมีอายุต่ำกว่า ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ บวช ให้ ๑ กุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปี ภิกษุณีสำคัญว่ามีอายุครบ บวชให้ ๑ ภิกษุณี ผู้วิกลจริต ๑ ภิกษุณีผู้เป็นต้นบัญญัติ ๑ ภิกษุณีเหล่านี้ไม่ต้องอาบัติแล

จบ สิกขาบทที่ ๑

สิกขาบทที่ ๒

เรื่องภิกษุณีบวชให้กุมารีอายุครบ ๒๐ ปี แต่ยังมิได้ศึกษาสิกขา

{๔๐๕} [๑๑๒๔] โดยสมัยนั้น พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหาร เชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล ภิกษุณีทั้งหลายบวชให้หญิงผู้เป็นกุมารีมีอายุครบ ๒๐ ปี แต่ยังมิได้ศึกษา