เรื่องพระอุตตรเถระ เล่ม ๗

ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวเมืองเวสาลีจึงจัดแจงสมณบริขาร เป็นอันมาก คือ บาตรบ้าง จีวรบ้าง ผ้าปูนั่งบ้าง กล่องเข็มบ้าง ผ้า กายพันธ์บ้าง ผ้ากรองน้ำบ้าง ธมกรกบ้าง แล้วขนสมณบริขารนั้นโดย สารเรือไปยังสหชาตินคร ขึ้นจากเรือแล้วพักผ่อน ฉันภัตตาหารที่โคนไม้ แห่งหนึ่ง

ความปริวิตกของพระสาฬหเถระ

{๖๔๔} ครั้งนั้น ท่านพระสาฬหะหลีกเร้นอยู่ในที่สงัดเกิดความปริวิตกแห่ง จิตขึ้นอย่างนี้ว่า “ภิกษุพวกไหนหนอเป็นธรรมวาที คือ พวกปราจีนหรือ พวกเมืองปาฐา” เมื่อท่านกำลังพิจารณาธรรมและวินัย ได้คิดต่อไปว่า “ภิกษุพวกปราจีนเป็นอธรรมวาที ภิกษุพวกเมืองปาฐาเป็นธรรมวาที”

ขณะนั้น เทวดาผู้อยู่ในชั้นสุทธาวาสองค์หนึ่งทราบความปริวิตกแห่ง จิตของท่านพระสาฬหะด้วยจิตของตน ได้อันตรธานไปในเทวโลกชั้น สุทธาวาสมาปรากฏตรงหน้าท่านพระสาฬหะ เหมือนคนที่แข็งแรงเหยียด แขนที่คู้ออกหรือคู้แขนที่เหยียดเข้าฉะนั้น แล้วได้เรียนท่านพระสาฬหะว่า “ถูกแล้ว ชอบแล้ว ท่านพระสาฬหะ ภิกษุพวกปราจีนเป็นอธรรมวาที ภิกษุ พวกเมืองปาฐาเป็นธรรมวาที ถ้าเช่นนั้น ท่านจงดำรงอยู่ตามธรรมเถิด ขอรับ” พระสาฬหะกล่าวว่า “เทวดา เมื่อกาลก่อนและบัดนี้ อาตมา ดำรงอยู่ตามธรรมแล้ว ก็แต่ว่าอาตมายังทำความเห็นให้แจ่มแจ้งไม่ได้ก่อน ถ้ากระไร สงฆ์พึงสมมติอาตมาเข้าในอธิกรณ์นี้”

พระอุตตรเถระถูกชวนให้เข้าเป็นพวกพระวัชชีบุตร

{๖๔๕} [๔๕๔] ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีถือสมณบริขาร นั้นเข้าไปหาท่านเรวตะถึงที่อยู่ ครั้นแล้วเรียนว่า “ท่านขอรับ ขอพระ

เถระจงรับสมณบริขาร คือ บาตร จีวร ผ้าปูนั่ง กล่องเข็ม ผ้ากายพันธ์ ผ้ากรองนํ้า และธมกรกไว้”

พระเรวตะกล่าวว่า “อย่าเลย ท่านทั้งหลาย ไตรจีวรของเรา บริบูรณ์แล้ว” จึงไม่ปรารถนาจะรับ

สมัยนั้น ภิกษุชื่ออุตตระมีพรรษา ๒๐ เป็นอุปัฏฐากของท่านพระ เรวตะ ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีเข้าไปหาท่านพระ อุตตระถึงที่อยู่ ครั้นแล้วบอกว่า “ขอท่านอุตตระจงรับสมณบริขาร คือ บาตร จีวร ผ้าปูนั่ง กล่องเข็ม ผ้ากายพันธ์ ผ้ากรองน้ำ และธมกรกไว้”

พระอุตตระกล่าวว่า “อย่าเลย ท่านทั้งหลาย ไตรจีวรของผมบริบูรณ์ แล้ว” ไม่ปรารถนาจะรับ

พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีกล่าวว่า “ท่านอุตตระ คนทั้งหลาย น้อมถวายสมณบริขารแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า ถ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรง รับ พวกเขาย่อมดีใจเพราะการทรงรับนั้นแล ถ้าไม่รับ พวกเขาก็น้อม ถวายแด่ท่านพระอานนท์ด้วยเรียนว่า ‘ท่านเจ้าข้า ขอพระเถระจงรับ สมณบริขาร สมณบริขารที่พระเถระรับไว้นั้นจักเป็นเหมือนสมณบริขาร ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงรับฉะนั้น’ จึงขอให้ท่านพระอุตตระได้โปรดรับ สมณบริขารไว้เถิด สมณบริขารที่ท่านรับไว้นั้นจักเป็นเหมือนสมณบริขาร ที่พระเถระรับฉะนั้น”ครั้งนั้น ท่านพระอุตตระถูกพวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลี แค่นไค้อยู่ จึงรับจีวรไว้ผืนหนึ่งพลางกล่าวว่า “ท่านทั้งหลาย ท่านพึง พูดสิ่งที่ท่านต้องการ”

พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีกล่าวว่า “ขอท่านพระอุตตระ จงกล่าวคำเพียงเท่านี้กะพระเถระว่า ‘ท่านขอรับ ขอพระเถระจงพูดคำมี ประมาณเท่านี้ในท่ามกลางสงฆ์ว่า ‘พระผู้มีพระภาคพุทธเจ้าทั้งหลายย่อม

เสด็จอุบัติในปุรัตถิมชนบท พวกพระชาวปราจีนเป็นธรรมวาที พวกพระ ชาวเมืองปาฐาเป็นอธรรมวาที”

ท่านพระอุตตระรับคำของพวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีแล้ว เข้าไปหาท่านพระเรวตะถึงที่พัก ครั้นแล้วได้กราบเรียนว่า “ท่านขอรับ ขอพระเถระจงพูดคำมีประมาณเท่านี้ในท่ามกลางสงฆ์ว่า ‘พระผู้มีพระภาค พุทธเจ้าทั้งหลายย่อมเสด็จอุบัติในปุรัตถิมชนบท พวกพระชาวปราจีนเป็น ธรรมวาที พวกพระชาวเมืองปาฐาเป็นอธรรมวาที"พระเถระกล่าวว่า “ภิกษุ เธอชวนเราในอธรรมหรือ” แล้วประณาม ท่านพระอุตตระ

ครั้งนั้น พวกพระวัชชีบุตรชาวพระนครเวสาลีได้ถามท่านพระอุตตระ ว่า “ท่านอุตตระ พระเถระพูดอย่างไร”

พระอุตตระตอบว่า “ท่านทั้งหลาย พวกเราทำสิ่งเลวทรามเสียแล้ว พระเถระกล่าวว่า ‘ภิกษุ เธอชวนเราในอธรรมหรือ’ แล้วประณามผม”

“ท่านอุตตระ ท่านเป็นผู้ใหญ่ มีพรรษา ๒๐ มิใช่หรือ”

“ถูกละ ขอรับ แต่ผมยังถือนิสสัยในพระเถระ”

สงฆ์ไปวินิจฉัยอธิกรณ์ที่พระนครเวสาลี

{๖๔๖} [๔๕๕] ครั้งนั้น สงฆ์ปรารถนาจะวินิจฉัยอธิกรณ์นั้น ได้ประชุมกัน แล้ว ท่านพระเรวตะจึงประกาศให้สงฆ์ทราบด้วยญัตติกรรมวาจา ว่าดังนี้

“ท่านทั้งหลาย ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า ถ้าพวกเราจักระงับอธิกรณ์นี้ ในที่นี้ บางทีจะมีพวกภิกษุผู้ถือมูลอธิกรณ์รื้อฟื้นขึ้นทำใหม่ ถ้าความ พร้อมพรั่งของสงฆ์ถึงที่แล้ว อธิกรณ์นี้เกิดขึ้น ณ ที่ใด สงฆ์พึงระงับ อธิกรณ์นี้ในที่นั้น”