พระวินัยปิฎก จุลวรรค · ขุททกวัตถุขันธกะ
เรื่องหม้อปัสสาวะ เล่ม ๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๘๙–๑๙๔ (Royal Thai)24/27 in ขุททกวัตถุขันธกะ4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
พระวินัยปิฎก จุลวรรค ขุททกวัตถุขันธกะ เรื่องหม้อปัสสาวะ (Royal Thai Volume 7 · Mahachula Volume 7 · Mahamakut Volume 9 · Chaloem Phrakiat Volume 7)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙), vol. 7, pp. 84–89
“ของนั้นไม่ควรฉันเลย พระพุทธเจ้าข้า”
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุไม่พึงฉันกระเทียม รูปใดฉัน ต้องอาบัติ ทุกกฏ"
{๑๘๘} สมัยต่อมา ท่านพระสารีบุตรอาพาธเป็นลมเสียดท้อง ครั้งนั้น ท่าน พระมหาโมคคัลลานะเข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่พัก ครั้นแล้วถามว่า “เมื่อก่อนท่านเป็นลมเสียดท้อง หายด้วยอะไร” ท่านพระสารีบุตรตอบว่า “ผมหายด้วยกระเทียม” ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ ภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ฉันกระเทียมเพราะเหตุ อาพาธได้”
พระพุทธานุญาตเขียงรองเท้าสำหรับถ่ายปัสสาวะ
{๑๘๙} [๒๙๐] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายถ่ายปัสสาวะลงในที่นั้น ๆ ใน อาราม อารามสกปรก ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระ ภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถ่ายปัสสาวะในที่สมควรข้าง หนึ่ง”
อารามมีกลิ่นเหม็น ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตหม้อปัสสาวะ”
ภิกษุทั้งหลายนั่งปัสสาวะลำบาก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเขียงรองเท้าสำหรับถ่ายปัสสาวะ”
เขียงรองเท้าสำหรับถ่ายปัสสาวะเปิดโล่ง ภิกษุทั้งหลายละอายที่จะ ถ่ายปัสสาวะ ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ล้อมฝา ๓ ชนิด คือ ฝาอิฐ ฝาหิน ฝาไม้ ”หม้อปัสสาวะไม่ได้ปิด มีกลิ่นเหม็น ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”
พระพุทธานุญาตหลุมถ่ายอุจจาระ
{๑๙๐} [๒๙๑] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุทั้งหลายถ่ายอุจจาระลงในที่นั้น ๆ ใน อาราม อารามสกปรก … ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มี พระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถ่ายอุจจาระในที่สมควรข้างหนึ่ง”
อารามมีกลิ่นเหม็น ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้สร้างหลุมอุจจาระ”
ขอบหลุมอุจจาระทรุด ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ก่อกรุ ๓ อย่าง คือ ก่อด้วยอิฐ ก่อด้วยหิน ก่อด้วยไม้”หลุมอุจจาระมีพื้นตํ่า นํ้าท่วมถึง ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถมพื้นให้สูง”
ดินที่ถมพังลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ก่อฐานดินที่ถม ๓ แบบ คือ ก่อด้วยอิฐ ก่อด้วยหิน ก่อด้วยไม้”ภิกษุทั้งหลายขึ้นลงลำบาก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบันได ๓ ชนิด คือ บันไดอิฐ บันได หิน บันไดไม้”
ภิกษุทั้งหลายขึ้นลงพลัดตกลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตราวสำหรับยึด”
ภิกษุทั้งหลายนั่งถ่ายอุจจาระที่ริมหลุมพลัดตกลงไป ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ลาดพื้นแล้วเจาะช่องตรงกลาง ถ่ายอุจจาระ”ภิกษุทั้งหลายนั่งถ่ายอุจจาระลำบาก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเขียงรองเท้าถ่ายอุจจาระ”
ภิกษุทั้งหลายถ่ายปัสสาวะออกไปข้างนอก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตรางปัสสาวะ”
ไม้ชำระไม่มี ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตไม้ชำระ”
ตะกร้ารองรับไม้ชำระไม่มี ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตตะกร้ารองรับไม้ชำระ”
หลุมอุจจาระไม่ได้ปิดมีกลิ่นเหม็น ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”
พระพุทธานุญาตวัจกุฎีและประตูวัจกุฎีเป็นต้น
{๑๙๑} สมัยนั้น ภิกษุทั้งหลายถ่ายอุจจาระในที่แจ้ง ลำบากด้วยร้อนบ้าง หนาวบ้าง จึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตวัจกุฎี”
วัจกุฎีไม่มีบานประตู ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบานประตู กรอบเช็ดหน้า ครก รองรับเดือยบานประตู ห่วงข้างบน สายยู สลักเพชร กลอน ลิ่ม ช่องดาล ช่องสำหรับชักเชือก เชือกสำหรับชัก”ผงหญ้าที่มุงวัจกุฎีตกลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้รื้อลงฉาบดินทั้งข้างบนข้างล่าง ให้มีสีขาว สีดำ ระบายสีด้วยดินสอพอง จำหลักเป็นพวงดอกไม้ เครือไม้ ฟันมังกร ดอกจอกห้ากลีบ ราวจีวร สายระเดียงจีวร”
พระพุทธานุญาตเชือกห้อยสำหรับเหนี่ยว
{๑๙๒} [๒๙๒] ก็โดยสมัยนั้นแล ภิกษุรูปหนึ่งชราทุพพลภาพ ถ่ายอุจจาระ แล้วลุกขึ้นล้มลง ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้นแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเชือกห้อยสำหรับเหนี่ยว”
{๑๙๓} สมัยนั้น วัจกุฎียังไม่มีเครื่องล้อม ภิกษุทั้งหลายจึงกราบทูลเรื่องนั้น แด่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ล้อมรั้ว ๓ ชนิด คือ รั้วอิฐ รั้วหิน รั้วไม้”
{๑๙๔} ซุ้มประตูไม่มี ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตซุ้มประตู”
ซุ้มประตูมีพื้นต่ำ ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ถมพื้นให้สูง”
ดินที่ถมพังลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ก่อฐานดินที่ถม ๓ แบบ คือ ก่อ ด้วยอิฐ ก่อด้วยหิน ก่อด้วยไม้”
ภิกษุทั้งหลายขึ้นลงลำบาก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบันได ๓ ชนิด คือ บันไดอิฐ บันได หิน บันไดไม้”
ภิกษุทั้งหลายขึ้นลงพลัดตกลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตราวสำหรับยึด”
ซุ้มไม่มีบานประตู ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตบานประตู กรอบเช็ดหน้า ครก รองรับเดือยบานประตู ห่วงข้างบน สายยู สลักเพชร กลอน ลิ่ม ช่องดาล ช่องสำหรับชักเชือก เชือกสำหรับชัก”ผงหญ้าที่มุงบนซุ้มประตูหล่นลงมา ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้รื้อลง แล้วฉาบด้วยดินทั้งข้างบน ข้างล่าง ให้มีสีขาว สีดำ ระบายสีด้วยดินสอพอง จำหลักเป็นพวงดอกไม้ เครือไม้ ฟันมังกร ดอกจอกห้ากลีบ”บริเวณเละเป็นตม ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้โรยกรวดแร่”
กรวดแร่ไม่เต็ม ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้วางศิลาเลียบ”
นํ้าขัง ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตท่อระบายนํ้า”
หม้ออุจจาระไม่มี ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตหม้ออุจจาระ”
กระบอกตักนํ้าชำระอุจจาระไม่มี ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตกระบอกตักนํ้าชำระอุจจาระ”
ภิกษุทั้งหลายนั่งถ่ายลำบาก ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตเขียงรองเท้าสำหรับนั่ั้งถ่าย”
เขียงรองเท้าสำหรับนั่งถ่ายเปิดโล่ง ภิกษุทั้งหลายละอายที่จะถ่าย ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตให้ล้อมฝา ๓ ชนิด คือ ฝาอิฐ ฝาหิน ฝาไม้”
หม้ออุจจาระไม่ได้ปิด ผงหญ้าและขี้ฝุ่นตกใส่ ... ตรัสว่า
“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตฝาปิด”
พระพุทธบัญญัติห้ามประพฤติอนาจารต่าง ๆ
{๑๙๕} [๒๙๓] ก็โดยสมัยนั้นแล พวกภิกษุฉัพพัคคีย์ประพฤติอนาจารเห็น ปานนี้ คือ ปลูกต้นไม้ดอกเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นปลูกบ้าง รดนํ้าเองบ้าง ใช้ให้ ผู้อื่นรดบ้าง เก็บดอกไม้เองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นเก็บบ้าง ร้อยดอกไม้เอง บ้าง ใช้ให้ผู้อื่นร้อยบ้าง ทำมาลัยต่อก้านเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ทำ มาลัยเรียงก้านเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ทำดอกไม้ช่อเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่น ทำบ้าง ทำดอกไม้พุ่มเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ทำดอกไม้เทริดเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ทำดอกไม้พวงเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ทำดอกไม้แผง สำหรับประดับอกเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นทำบ้าง ภิกษุโมฆบุรุษเหล่านั้นนำไป เองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่งมาลัยต่อก้าน นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่น นำไปบ้าง ซึ่งมาลัยเรียงก้าน นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่ง ดอกไม้ช่อ นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่งดอกไม้พุ่ม นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่งดอกไม้เทริด นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่งดอกไม้พวง นำไปเองบ้าง ใช้ให้ผู้อื่นนำไปบ้าง ซึ่งดอกไม้แผงสำหรับ ประดับอก เพื่อกุลสตรี เพื่อกุลธิดา เพื่อกุลกุมารี เพื่อสะใภ้แห่งตระกูล
End of เรื่องหม้อปัสสาวะ